Từ nhiều năm nay báo chí trong nước cũng đã nhiều lần lên án tệ nạn tranh giả ,những loại tranh giả chép lại hoặc mô phỏng lại tranh của các danh họa quá cố. Nhưng tình hình vẫn... như tiếng chim non lạc giữa ngàn.Đang bây giờ,đang lúc này, sắp diễn ra một vở diễn theo kịch bản của giới làm tranh giả và giới tiêu thụ : vào ngày 6 tháng 10 năm 2008 ,nghĩa là còn vài ngày nữa hãng đấu giá Sotheby's danh tiếng và lớn nhất thế giới ,chuyên tổ chức đấu giá các tác phẩm hội họa sẽ đem ra 5 tác phẩm của họa sĩ Bùi Xuân Phái đặt lên kệ đấu giá. Đáng buồn là 4 trong số 5 bức tranh Bùi Xuân Phái lại là tranh giả ! Chúng được vẽ theo kiểu mô phỏng một cách rất vụng về và xấu (đặt biệt là 2 bức Chèo-quá tệ nếu gán cho một danh họa) 2 bức phố vẽ có cố gắng hơn nhưng cũng rất tệ .Sự kiện này đã ngang nhiên thách thức giới mộ điệu mỹ thuật. Tuy nhiên sẽ có bạn băn khoan là dựa vào căn cứ nào mà có thể khẳng định đó là giả hay thật.Điều này diễn giải rốt ráo bằng ngôn ngữ quả thật khó,nhưng tôi nghĩ ,nếu các họa sĩ chuyên nghiệp nhìn 4 bức này chắc hẳn sẽ phì cười nếu người ta cứ khăng khăng gán cho là của ông Phái vẽ.
Tôi thất vọng về Sotheby's ,trên thực tế,đã nhiều lần họ đã bán tranh giả Bùi Xuân Phái,mặc dầu họ luôn lớn tiếng cho rằng họ có một đội ngũ chuyên gia thẩm định giỏi, am tường hội họa, kinh nghiệm đầy mình, nhưng họ vẫn bị qua mặt khi để lọt rất nhiều tranh "dởm", nhái theo tranh của họa sĩ Bùi Xuân Phái.
Thị trường nghệ thuật Việt Nam mới nhen nhóm phát triển được khoảng chục năm sau khi VN chính thức mở của (có thể tính khởi điểm từ năm 1990), đã sớm vội lâm vào cảnh chợ chiều, ảm đạm, và nó cũng đang ở tình trạng rơi tự do một cách thảm hại, không biết bao giờ mới có thể hồi phục lại được,do có nhiều nguyên nhân,nhưng nguyên nhân lớn nhất vẫn là mất lòng tin ở nơi khách hàng với hội họa VN . Mất tiền chưa phải là mất tất cả, nhưng làm mất lòng tin của những người yêu hội họa Việt Nam, kể cả người trong nước và khách nước ngoài, mới là một mất mát lớn nhất . Không rõ Sotheby's hữu ý hay cũng là nạn nhân khi bị tụi họa tặc qua mặt để lọt rất nhiều tranh "dởm" của họa sĩ Bùi Xuân Phái ? Nhưng ,phải nói rằng , đã không ít lần họ tổ chức bán đấu giá những tranh giả Bùi Xuân Phái một cách có chủ ý và hệ thống ,điều này,đã đẩy tôi (con trai của Bùi Xuân Phái) vào thế chẳng đặng đừng, tôi sẽ khởi kiện hãng Sotheby's nếu vào ngày 6 tháng 10 này họ vẫn tiến hành tổ chức bán đấu giá 4 bức tranh "dỏm" của họa sĩ Bùi Xuân Phái.

Hà Nội ngày 1/10/2008

Bùi Thanh Phương

Depuis plusieurs années, la presse vietnamienne condamne la calamité des faux tableaux en copie ou "d'après" les tableaux des maîtres disparus. Mais la situation est toujours comme... le chant du jeune oisillon perdu au milieu de nulle part. Actuellement,en ce moment même, va se jouer une pièce entre faussaires et receleurs:le 06 octobre 2008, la maison aux enchères SOTHEBY’S, l’une des plus grandes et des plus renommées du monde, spécialiste des ventes de tableaux, mettra sur la cimaise 5 œuvres de Bui Xuan Phai. Le plus triste est que 4 des 5 tableaux sont des faux ! Ils lancent un défi, de la manière la plus naturelle qui soit aux connaisseurs d’Art vietnamien. Ces quatre tableaux sont peints « d’après » d’une façon maladroite et laide (surtout les 2 chèo ne pouvant provenir d’un peintre célèbre) ; les 2 « Pho » sont peints avec un peu plus d’application mais toujours trop moches. Ceci dit, certains se posent la question sur quoi se base-t-on pour dire tel ou tel tableau est vrai ou faux ? La réponse est difficile avec les explications verbales, mais je pense qu’un peintre professionnel s’esclaffera de rire si on persiste à lui faire croire que ces quatre tableaux proviennent de la main de Bui Xuan Phai.
Je suis déçu par l’attitude de Sotheby’s. Dans la réalité, ils ont vendu plusieurs fois des Faux Phai malgré le fait qu’ils se disent entourer par une équipe de premier ordre, connaissant bien le marché de l’Art, pleine d’expériences mais ils se font toujours dépasser par les événements vendant Faux et Copies des toiles de Phai.
Le marché de l’Art vietnamien vient de se développer depuis environ une dizaine d’années après l’ouverture du VietNam à l’économie de marché (vers 1990), mais tombe assez rapidement en décrépitude ; cette chute libre, dramatique, sans possibilités de prévoir le moment de sa renaissance, est dûe à plusieurs raisons mais la principale raison est la perte de la confiance des amateurs à l’égard de l’Art vietnamien. Perdre de l’argent n’est pas tout perdre, mais perdre la confiance des amoureux de cet Art, vietnamiens ou étrangers, est une perte incommensurable. On se demande si Sotheby’s est victime réelle ou victime consentante pour avoir laisser passer autant de Faux Phai dans des ventes internationales? Mais il faut dire qu’ils ont plusieurs fois vendu aux enchères sciemment et avec méthode des Faux Phai ce qui m’oblige, moi, fils de Bui Xuan Phai, à étre dans une position inconfortable. Je m’obligerai à porter plainte contre Sotheby’s, si le 06.10.08 cette maison de ventes aux enchères ne retire pas les Quatre Faux Tableaux Bui Xuan Phai de sa vente.