Bài IV



Sự kiện Sotheby’s trên các phương tiện thông tin đại chúng Việt Nam

Để chuẩn bị cho phiên đấu giá ngày 6.10 tại Hồng Koong, trên trang web chính thức của hăng đấu giá danh tiếng Sotheby’s (tên trang web) đăng tải 5 bức tranh của Bùi Xuân Phá, với mức giá dự kiến giao động trong khoảng 120.000- 200.000 HKD.
(h́nh chụp giao diện trang web)
Nhận được thông tin trên, họa sĩ Bùi Thanh Phương, con trai của cố họa sĩ Bùi Xuân Pháo ngay lấp tức hồi âm tới hăng đấu giá Sotheby’s với hy vọng báo động cho họ biết rằng: 4 trong 5 bức tranh họ đưa ra đấu giá là đồ giả. Tuy nhiên cố gắng trên của họa sĩ rơi vào im lặng hoàn toàn . Sotheby’s chỉ phản ứng sau khi một loạt các tờ báo và phương tiện thong tin đại chúng ở Việt Nam bắt đầu lên tiếng về sự thực này. Ngày 5.10.2008, Sotheby’s rút cả 5 bức tranh xuống, sau đó phiên đấu giá diễn ra mà không có tác phẩm nào của danh họa Bùi Xuân Phái. Tuy nhiên, đến ngày 9.10.2008, thong tin trên web của Sotheby’s cho thấy họ đă bán được 3 trong 5 bức tranh trên: 2 bức Chèo giả bột màu và bức mèo Đỏ, riêng 2 bức giả Phố là c̣n lại. (link trang web)
Sự việc chưa dừng ở đó, ngày 20.10.2008, trong thư trả lời phóng viên Thông Tấn Xă Việt Nam tại Hồng Kông, người phát ngôn của Sotheby’s đă bác bỏ hoàn toàn cáo buộc của họa sĩ Bùi Thanh Phương. Họ cho rằng những nhận định của ông Phương là "không công bằng và thiếu phân tích kỹ thuật". Nhà đấu giá này cam đoan, tất cả số tranh của Bùi Xuân Phái mà họ bán trong năm nay đều là tranh thật.
Tuy khẳng định như vậy, nhưng trên thực tế Sotheby’s đă không hồi đáp các bức thư cảnh báo của họa sĩ Bùi Thanh Phương một cách bất lịch sự, rút tranh xuống như cố t́nh xóa bằng chứng và không tỏ ra một chút thiện chí hợp tác nào.
Như giọt nước làm tràn ly, sự kiện trên gợi lại vết thương chưa liền miệng của hội họa Việt Nam: nạn làm tranh giả, tranh nhái, nhất là khi một hăng đấu giá danh tiếng như Sotheby’s, với đội ngũ chuyên gia thẩm định giỏi, am tường hội họa, đầy kinh nghiệm, nhưng vẫn bị qua mặt, để lọt vào pḥng đấu giá rất nhiều tranh "dởm", nhái theo tranh của họa sĩ Bùi Xuân Phái.
Thực tế cho thấy, với tên tuổi và sự nổi tiếng của Bùi Xuân Phái, th́ người mộ điệu cần phải cảnh giác đối với việc lưu hành một cách rộng răi, dễ dàng các hoạ phẩm của ông trên thị trường. Suy nghĩ rằng ḿnh bước vào một gallery nhỏ nào đấy và vô t́nh phát hiện ra tranh Phái là một điều không tưởng. Ngay cả việc tham dự những buổi đấu giá quy mô lớn, mua một bức tranh đầy giá trị với giá rẻ, cũng là chuyện đáng ngờ. Các nhà sưu tập không thể bỗng dưng đem tranh đi bán, và tại thời điểm này th́ chỉ có "vào" chứ không c̣n đầu "ra" nào cho tranh nữa. Chính v́ vậy, một sự cẩn trọng, kiểm tra tỉ mỉ người rao bán là một việc làm không thừa.
Quanh vấn đề này, một số các tờ báo lớn của Việt Nam đă lên tiếng cảnh báo về hiện tượng trên với hy vọng một tương lai tươi sáng hơn cho Mỹ thuật Việt Nam.

Thanh Niên:
Con trai Bùi Xuân Phái muốn kiện Sotheby's
Hăng đấu giá Sotheby's danh tiếng thế giới vừa quyết định đem 5 tác phẩm của họa sĩ Bùi Xuân Phái đặt lên kệ đấu giá vào ngày 6.10 tại Hồng Kông, với mức giá 120.000 - 200.000 HKD (khoảng 252-420 triệu đồng). Tuy nhiên họa sĩ Bùi Thanh Phương, con trai Bùi Xuân Phái, tuyên bố sẽ kiện ra ṭa án Pháp nếu Sotheby's tiến hành đấu giá.
Theo họa sĩ Bùi Thanh Phương, nguyên nhân là do 4 trong số 5 bức dự kiến đấu giá là tranh giả. Hai chuyên gia sưu tầm tranh Phái là Trần Hậu Tuấn và Gerard Chapuis cũng khẳng định chúng được vẽ theo kiểu mô phỏng phong cách một cách rất vụng về.
Việc khởi kiện một hăng đấu giá danh tiếng ở ngoại quốc là vô cùng khó khăn, chưa kể việc thuê luật sư rất tốn kém, nhưng Bùi Thanh Phương khẳng định sẽ theo kiện đến cùng. Điều này không chỉ v́ danh tiếng của cố họa sĩ Bùi Xuân Phái, mà c̣n v́ rất nhiều tranh của các danh họa Việt Nam bị làm giả và đem đi đấu giá trên trường quốc tế, gây mất ḷng tin cho khách hàng.
Ngọc Lương
http://www.thanhnien.com.vn/News/Pages/200840/20081005231459.aspx

Tuổi trẻ:
T́m thấy bằng chứng tranh giả Bùi Xuân Phái
Một số bức tranh được cho là của họa sĩ Bùi Xuân Phái do nhà Sotheby’s (hăng đấu giá hàng đầu thế giới, có lịch sử thành lập bắt đầu từ giữa thế kỷ 18) bán đấu giá tại Hong Kong vào đầu tháng mười chỉ là tranh chép lại của những bản gốc đang được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật VN.

Các bức chép lại do nhà Sotheby’s bán được mà phóng viên Tuổi Trẻ t́m thấy trong Bảo tàng Mỹ thuật là bức Cảnh phố Nguyên B́nh, (nhà Sotheby’s rao bán dưới tên Village - Làng), bức Trước giờ biểu diễn (Sotheby’s rao bán dưới tên Cheo actors - Các diễn viên chèo). Cả hai bức tranh giả này đều nằm trong bộ sưu tập quan trọng của hội họa VN của người rao bán là Philip Ng.Trên trang web tổng kết về các cuộc đấu giá nghệ thuật Artvalue.com, trong năm qua đă có 13 tranh của Bùi Xuân Phái được Sotheby’s đem bán đấu giá. Họa sĩ Bùi Thanh Phương cho biết chỉ hai bức trong số đó là tranh thật, đó là bức Phố Đà Nẵng (tên đấu giá là Street scene) và Mèo đỏ.
Vào năm 1997, bức tranh giả tên Sông Đà của họa sĩ Bùi Xuân Phái đă từng được nhà đấu giá Christie’s rao bán và sau đó đă bị một họa sĩ VN phát hiện. Nhà Christie’s đă phải trả lại tiền và xin lỗi người mua. Nhiều họa sĩ VN và một số nhà sưu tập nước ngoài cho biết nạn nhân VN số một trên thị trường tranh giả thế giới là những tác phẩm của danh họa Bùi Xuân Phái.
U.LY
http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=284935&ChannelID=10

Phụ Nữ Online:
Chưa kiện... đă thắng?

HS Bùi Thanh Phương cho biết: "Tranh giả không những làm giảm uy tín của HS, mà c̣n khiến giá tranh của HS đó giảm giá đáng kể trên thị trường tranh. Nếu tranh cụ Phái được bảo vệ và có chiến lược về bản quyền như nước ngoài th́ giá đă khác... Tranh giả gây thiệt hại cho các nhà sưu tập có tranh thật. Từ lâu, nhiều nhà sưu tập nước ngoài đă lên tiếng phản đối việc tranh giả lũng đoạn thị trường. Trước việc tôi đánh tiếng kiện Sotheby's, một nhà sưu tập ở Pháp sở hữu nhiều tranh của cụ Phái đă ngỏ ư rằng ông cũng muốn kiện Sotheby's, v́ các nhà đấu giá bán tranh giả khiến các bức tranh thật của cụ Phái mà ông đang sở hữu sụt giá thê thảm.
Hiện nay, ở VN, nhiều nhà sưu tập đă mua nhầm phải tranh giả của cụ Phái. Nhận ra sự thật bẽ bàng này nhưng không ai đủ "dũng cảm" hủy tranh mà... t́m cách bán cho người khác. V́ đây là vấn đề nhạy cảm nên các nhà sưu tập trong nước khi nghe tôi nói kiện Sotheyby's đă... lảng. Trong khi đó, nhiều nhà sưu tập nước ngoài lại ủng hộ tôi. Việc tôi lên tiếng về vụ kiện sẽ khuấy động cả những người mua tranh trong khu vực. Họ biết đă mua phải tranh giả th́ sẽ trả lại tranh và đ̣i lại tiền. Nếu rắc rối, họ sẽ kiện nhà đấu giá, v́ họ căn cứ vào khẳng định của gia đ́nh với bức tranh đó. Đó cũng là chứng cứ có lợi để tôi kiện Sotheby's vi phạm tác quyền".

Kênh VTV1:

… Ngày 7/10/08, VTV1 đă đến phỏng vấn và ghi lại trang Blog 360 của Phương, gợi mở thêm nhiều vấn đề và chỉ ra những bất cập như: thị trường quốc tế bán đấu giá những di sản văn hóa của Việt Nam hoàn toàn nằm trong tay người ngoại quốc và Việt kiều thao túng. Từ nguồn này (tác phẩm nghệ thuật, cổ vật của Việt Nam), người ta thu lợi hàng chục triệu USD mỗi năm, trong khi đó các tác giả người Việt Nam (tác phẩm của họ được đem rao bán với giá cao ngất ngưởng th́ lại không hề được thụ hưởng ǵ, thậm chí cũng không hề hay biết). Đơn giản chỉ bởi v́ trước đó họ đă lỡ… bán cho người ngoại quốc với giá thấp hơn nhiều.
Ở Việt Nam tuy đă có vài tổ chức, công ty đứng ra thực hiện những phiên đấu giá, nhưng chưa thu được hiệu quả ấn tượng, một phần v́ người Việt chưa có khả năng mua và chưa trả giá cao cho những tác phẩm nghệ thuật; mặt khác, các cuộc đấu giá ở nước ta thường chỉ xoay quanh mấy loại hàng như, xe hơi, căn hộ, mảnh đất... là chính. Tuy nhiên người nước ngoài (vốn rất sẵn ḷng trả giá cao để mua những tác phẩm có giá trị lớn) lại khó đem những tài sản này ra khỏi lănh thổ Việt Nam, do quy định ràng buộc về xuất nhập cảnh. Đó cũng là lư do v́ sao Việt Nam đă nhường hẳn sân chơi đấu giá nghệ thuật cho nước ngoài, và cũng là nguyên nhân dẫn đến việc các tác phẩm nghệ thuật của Việt Nam đến với các cuộc bán đấu giá ở nước ngoài một cách lặng lẽ…
(http://buithanhphuong.com/tulieu/sotheby.html)

Công an nhân dân:

"Tôi vẫn khởi kiện bảo vệ tranh của cha tôi Bùi Xuân Phái"
Trao đổi với PV Báo CAND, họa sỹ Bùi Thanh Phương khẳng định, ông vẫn giữ nguyên ư định khởi kiện hăng đấu giá danh tiếng Sotheby's v́ đă đấu giá tranh giả của cha ḿnh, danh họa Bùi Xuân Phái. Họa sỹ Bùi Thanh Phương cho rằng, ông buộc phải làm điều đó để thể hiện tư chất của một "kẻ sỹ Bắc Hà".

PV: Ông đă chính thức phát đơn kiện?
Họa sỹ Bùi Thanh Phương: Chưa, v́ tôi c̣n đợi luật sư tới để bàn bạc.
PV: Ông có chắc là ḿnh sẽ theo vụ này đến cùng không ạ?
Họa sỹ Bùi Thanh Phương: Mới đây đại diện Sotheby's cho rằng tôi không công bằng và thiếu phân tích về kỹ thuật. Điều này tôi thấy hơi nực cười và khôi hài. Do đó tôi càng phải tỏ ra cho họ thấy, họ cần có cách nh́n thận trọng hơn về quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam. Nếu họ trưng bày tranh giả th́ coi như vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Do đó tôi sẽ theo vụ này tới cùng. Đấy c̣n v́ tư chất của một "Kẻ sỹ Bắc Hà".
PV: Vậy theo ông, nguồn tranh giả này từ đâu ra?
Họa sỹ Bùi Thanh Phương: Thật ra đây là vấn để rất nhiều người quan tâm. Nhưng để nói mà không có minh định rơ ràng th́ ḿnh là người có lỗi. Tuy nhiên vẫn có thể nói được khái quát, ḍng tranh giả này tôi đă thấy ở Việt Nam và có thể khẳng định rằng nó ở trong bộ sưu tập của Hà Thúc Cần. Hà Thúc Cần là một Việt kiều, từ những năm 1985-1986, ông đă là một nhà sưu tập Việt kiều, sang Việt Nam mua tranh. Từ năm 1987, tôi theo dơi đă thấy trên thế giới đấu giá tranh của cụ Phái. Có những bức nếu họa sĩ nh́n sẽ phải bịt mũi cười v́ vẽ giả quá thô thiển, điều này khiến tôi cảm thấy đau ḷng.
PV: Nhưng thưa ông, ngay ở trong nước, dư luận cho rằng, trong bộ sưu tập của một số nhà sưu tầm nổi tiếng chuyên về tranh Bùi Xuân Phái cũng có lẫn cả tranh giả?
Họa sỹ Bùi Thanh Phương: Về vấn đề này, nói đến nhà sưu tầm Trần Hậu Tuấn hay bất kỳ ai th́ cần phải có dẫn chứng. Ngay cả quyển sách mà tôi và Trần Hậu Tuấn làm chung cũng bị đồn đại này nọ. C̣n ví dụ nói Tuấn có sử dụng tranh giả th́ phải chỉ rơ đó là bức nào, nếu đúng th́ tôi cũng không khoan nhượng. Nhưng nói mà không có dẫn chứng là phủ nhận công sức, sự cố gắng của người ta. Chuyện tranh giả ở Việt Nam là có thật, nhưng với những người có quá nhiều thứ để mất th́ người ta không dại ǵ mà làm.

H. Sen - T. Huyền
http://ca.cand.com.vn/vi-VN/vanhoathethao/tintucSK/2008/12/138468.cand


Tuổi trẻ:
Họa sĩ Bùi Thanh Phương: Vác đơn đi kiện thay cha
Sau sự kiện lùm xùm vụ một số hăng đấu giá nước ngoài bán tranh giả của danh họa Bùi Xuân Phái, họa sĩ Bùi Thanh Phương có cuộc tṛ chuyện với Tuổi Trẻ về những dự định, quyết tâm của anh trên hành tŕnh đi t́m công lư cho những bức tranh của bố anh...
*
Sau sự kiện ồn ào về việc anh sẽ vác đơn đi kiện tổ chức đă bán tranh giả của cụ Phái, làm giảm uy tín của bố anh, nhiều người trong giới tranh tỏ ra ngại và góp ư với anh bàn lùi. Tại sao anh vẫn một mực đưa họ ra ṭa, đ̣i công lư cho những bức tranh?

- Tôi hơi ngạc nhiên trước sự bàn lùi và nhận định của một số người, đặc biệt là của các họa sĩ.
Việc mỗi năm vài kỳ, các hăng đấu giá Sotheby’s và Christie’s thay nhau tổ chức bán đấu giá các tác phẩm nghệ thuật chủ yếu tại hai nơi là Hong Kong và Singapore, đó là dịp thuận lợi cho các họa sĩ và nhà sưu tập trong khu vực xác lập những thành tích về thang giá bán cho từng nghệ sĩ. Các nước Đông Nam Á đều có những đại diện họa sĩ có tên tuổi chia nhau các kỷ lục về giá bán mỗi năm trong khu vực này. T́nh h́nh hiện tại là thang giá của tranh VN bị tụt dốc từ vài năm qua, nguyên nhân chủ yếu là đang dần mất ḷng tin nơi khách mua và t́nh trạng không kiểm soát được cũng như thái độ vô trách nhiệm của các nhà tổ chức.
Việc tôi cáo buộc Sotheby’s bán tranh giả không phải chỉ là phản ứng bộc phát, nhất thời mà thực tế tôi đă theo dơi việc bán tranh giả Bùi Xuân Phái của tổ chức này từ vài năm qua. Từ sự gian lận, đánh cắp tên tuổi của các danh họa VN, họ đă thu lợi nhuận lên tới vài triệu USD. Tỉ lệ tranh nguyên gốc của danh họa Bùi Xuân Phái trong các cuộc đấu giá này chỉ là 2/10. Nghĩa là nếu bán ra mười bức th́ cơ may có tranh thật là hai bức. Và hai bức nguyên gốc thường nhỏ xíu và có vẻ chúng chỉ được dùng làm mồi nhử, v́ thế giá bán bao giờ cũng thấp hơn tranh giả. Hiện tôi đang lập hồ sơ, dữ liệu thu thập được trên Internet về các giao dịch mua bán của Sotheby’s liên quan đến tranh giả Bùi Xuân Phái kể từ năm 1987.
*
Mức phí cho việc theo kiện đến cùng này sẽ "ngốn" kha khá số tiền trong hầu bao của anh?
- Cho dù là người cũng khá giàu trí tưởng tượng, tôi chưa bao giờ nghĩ có ngày ḿnh phải vác đơn đi kiện ai hay tổ chức nào. Việc phải đội đơn ra hầu ṭa, với tôi, là một cái hạn, nó buộc ḿnh phải xử lư thôi chứ chẳng chút hào hứng, thú vị ǵ. Đáng nhẽ sự việc đă dừng lại khi Sotheby’s tiếp nhận bức thư tôi đă khuyến cáo và xác định những bức tranh giả Bùi Xuân Phái mà họ toan đem ra bán đấu giá. Khi đó, theo lẽ thường họ cần có sự hồi âm và điều chỉnh lại việc làm của ḿnh.
Nhưng họ đă phớt lờ tất cả và tự cho ḿnh quyền dùng cái mác tên tuổi của danh họa VN Bùi Xuân Phái để đưa ra chào bán những thứ của giả, tồi tệ về chất lượng nghệ thuật. Họ đă lừa dối khách hàng nhằm thu lợi nhuận cho hăng…
Trần Văn Lâm
http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=286217&ChannelID=10

VNexpress.net:
Sotheby's phủ nhận cáo buộc của con trai Bùi Xuân Phái
Tiếp tục im lặng trước các bức thư cảnh báo của họa sĩ Bùi Thanh Phương, nhưng trả lời báo giới, đại diện nhà đấu giá Sotheby's Hong Kong khẳng định, họ không bán tranh giả của cố họa sĩ Bùi Xuân Phái.
Trong thư trả lời phóng viên TTXVN tại Hong Kong, người phát ngôn của Sotheby's bác bỏ hoàn toàn cáo buộc của họa sĩ Bùi Thanh Phương - con trai cụ Phái. Họ cho rằng, những nhận định của Bùi Thanh Phương là "không công bằng và thiếu phân tích kỹ thuật". Nhà đấu giá này cam đoan, tất cả số tranh của Bùi Xuân Phái mà họ bán trong năm nay đều là tranh thật. Trước đó, qua t́m hiểu từ các nguồn tin riêng, họa sĩ Bùi Thanh Phương nhận thấy, trong hai phiên đấu giá vào 8/4 và 6/10, Sotheby's Hong Kong đă rao bán 13 bức tranh của Bùi Xuân Phái, trong đó chỉ có bức Mèo đỏ là tranh gốc. Họa sĩ Trần Khánh Chương - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam - cũng cung cấp thông tin, bức Trước giờ biểu diễn của Bùi Xuân Phái được bán trong phiên 8/4 nhiều khả năng là giả, v́ bức tranh thật hiện do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam lưu giữ.
Bùi Thanh Phương cho biết, động thái này của Sotheby's đă đẩy anh vào t́nh thế "không thể không kiện". "Chuyện phủ nhận là phản ứng dễ hiểu của họ. Bất cứ ai bị buộc tội ban đầu cũng lên tiếng thanh minh như ḿnh là nạn nhân. Nếu họ đúng, tại sao họ không trả lời những bức thư của tôi. Tôi không thể im lặng. Nếu ḿnh không tiếp tục có phản ứng, năm sau, họ sẽ lại bán ra những lô tranh giả khác", anh nói.

Hà Linh
http://www.vnexpress.net/GL/Van-hoa/My-thuat/2008/11/3BA08AB8/


Vietimes:

Việt Nam chưa biết "làm giá" cho các hoạ sỹ!
Đầu tháng 10 vừa qua, 5 bức tranh của danh hoạ Bùi Xuân Phái do Sotheby’s - một hăng đấu giá lớn trên thế giới, rao bán đă bị hoạ sỹ Bùi Thanh Phương, con trai Bùi Xuân Phái, phát hiện 4 trong 5 bức tranh nói trên là giả. Trước phản ứng của Bùi Thanh Phương, Sotheby’s chỉ có phản ứng duy nhất là gỡ xuống một vài bức tranh giả xuống mà chưa có hồi âm ǵ với Bùi Thanh Phương. Điều đáng nói, một bức tranh giả trong số đó đă được bán với giá hơn 20.000USD, một con số không hề nhỏ so với giá của những bức tranh do các hoạ sỹ đương đại Việt Nam bán được ở thời điểm hiện tại. Chưa bàn đến vấn đề chép tranh, nhái tranh của các danh hoạ - một thực tế mà không phải chỉ mỗi tranh của Bùi Xuân Phái mới bị chép, điều đặt ra, đó là những tên tuổi nghệ sỹ làm rạng danh nền nghệ thuật Việt Nam như thế, dường như chưa được đặt đúng vị thế xứng tầm với tài năng của họ, và một sự thực khác, mà theo hoạ sỹ Bùi Thanh Phưong, là chúng ta vẫn chưa biết "làm giá" cho các hoạ sỹ Việt Nam nói chung! Vietimes đă có cuộc trao đổi với hoạ sỹ Bùi Thanh Phương về vấn đề này.


Đối với những danh hoạ nổi tiếng như Bùi Xuân Phái, những đóng góp của ông không chỉ có ư nghĩa trong phạm vi một cá nhân, mà đó c̣n là sự rạng danh cho cả một nền nghệ thuật quốc gia và vị thế đất nước trên quốc tế. Những con người như thế, xă hội cần có một sự trân trọng bảo tồn, v́ đó thực sự là một tài sản vô giá của xă hội. Thế nhưng, chúng ta vẫn chưa làm được điều đó. Toàn bộ những nỗ lực của cá nhân anh và gia đ́nh trong việc lưu giữ và hệ thống hoá những tư liệu về cụ, là một điều may mắn và hiếm người làm được điều đó. Đó là một quá tŕnh không dễ?


Hiểu, thuộc, và đánh giá đúng mức về nghệ thuật của Bùi Xuân Phái, theo tôi, hầu như chỉ ở những người họa sĩ, những nhà sưu tập và bạn hữu cùng thời với cụ Phái. Lớp người này, ngày nay đă thưa vắng đi rất nhiều, ở vào cỡ tuổi như tôi (U50), cũng đă có thể bị xếp hàng cuối cùng, nghĩa là người "trẻ" nhất, hiểu và thuộc được tranh cụ Phái. Điều này với tôi thực sự là mối lo ngại. Ngày nay, tôi thấy rất nhiều người xem tranh Phái qua... báo chí, hay nói cách khác, xem tranh Phái bằng… tai! Họ ngồi ở bàn giấy, đọc vài ba bài báo, và cũng cho là ḿnh hiểu nghệ thuật Bùi Xuân Phái, gồm có Phố, Chèo... và họ c̣n xem tranh Phái cộng với huyền thoại nữa. Thế nên, Bùi Xuân Phái trong mắt người đương thời khác hẳn với một Bùi Xuân Phái trong cái nh́n và cảm nhận của thế hệ chúng tôi.
Cũng là một bức tranh vẽ phố cổ Hà Nội của Phái, nhưng trong cảm nhận của thế hệ chúng tôi, đầy xúc động, v́ nó dội về bao kỷ niệm của một thời đă mất. Ở mỗi bức tranh phố của ông, chúng được họa sĩ miêu tả từ nguyên mẫu phố cổ Hà Nội khi nó vẫn c̣n nguyên và lặng lẽ.
Thế hệ trẻ ngày nay, xem tranh phố của Phái như xem câu chuyện cổ tích về một Hà Nội xa xưa, mơ hồ và cũ kỹ, như thể có một thành phố đă biến mất trong cơn lốc xây cất. Hẳn nhiên họ cũng rất thích tranh phố Phái, nhưng cảm nhận của họ đă khác với thế hệ chúng tôi. Đó là tôi nói đối tượng trong nước, gần gũi với người và cảnh đă được nhà danh họa thể hiện qua mỗi tác phẩm, mà c̣n hạn chế với cái nh́n về hội họa của Phái, huống hồ người nước ngoài.Bạn cũng biết là, muốn hiểu về một họa sĩ, nếu chỉ xem một hoặc hai tác phẩm của họ, cho dù đó là tác phẩm xuất sắc nhất, cũng không đủ sức thuyết phục. Nó chỉ thực sự có ư nghĩa trong một chuỗi tác phẩm, một bề dầy trong toàn bộ sự nghiệp sáng tác của anh ta th́ mới có thể có những đánh giá đúng mức. Từ suy nghĩ trên, Trần Hậu Tuấn và tôi, trong nhiều năm đă thu thập dữ liệu, hệ thống hóa những chủ đề đă sáng tác của Bùi Xuân Phái, xuất bản tới 10 cuốn sách về Bùi Xuân Phái, mà vẫn thấy chưa nói được nhiều, được hết.
Chúng tôi nhận thấy điều kỳ lạ và thú vị khi làm sách về Bùi Xuân Phái là, cứ cuốn sách sau lại hay hơn, hào hứng hơn cuốn sách trước và bỗng nhiên nhận thấy khó mà có thể khai thác hết phần ch́m của tảng băng sự nghiệp Bùi Xuân Phái, cho dù từ nhiều năm nay, Trần Hậu Tuấn đă cho người đi khắp thế giới, thu thập tin tức và mua những tác phẩm của Bùi Xuân Phái đem về Việt Nam.


Mỹ thuật Việt Nam nói riêng và xă hội nói chung, dường như chưa có được sự trân trọng cần thiết và chưa có những đánh giá đúng đắn về tài năng và đóng góp lớn lao của những tài năng như thế, bởi dường như, sự thẩm định về nghệ thuật của người nước ngoài và "sự đối xử" của họ đối với những danh hoạ Việt Nam luôn cao hơn dân ḿnh. Đó là do tŕnh độ thẩm định hội hoạ có sự chênh lệch?


Đối với giới Mỹ thuật Việt Nam nói riêng, th́ Bùi Xuân Phái là tấm gương sáng về lao động nghệ thuật. Mọi người trong giới, hết thẩy đều quí mến ông, bởi tính chân thành và độc lập suy nghĩ trong sáng tác và nhất là phẩm chất khiêm nhường, ông luôn cổ vũ ḷng say mê và cái mới trong nghệ thuật cho các đồng nghiệp. Nhiều họa sĩ sau khi đi nước ngoài về, tận mắt xem các nguyên bản của các danh họa thế giới thường có chung một nhận định: Nếu so sánh tác phẩm của ông với các maitre thế giới, mới thấy Bùi Xuân Phái mang tầm vóc của một danh họa thế giới. C̣n với xă hội nói chung, th́ cuộc sống cũng đă dành cho ông sự trọng thị xứng đáng. Khắp trong Nam ngoài Bắc, Bùi Xuân Phái đă nức tiếng và ai cũng biết đến phố Phái. Điều mà lúc sinh thời, ông không thể ngờ tới, và nếu biết, có thể "làm ông sợ" như trong Nhật kư "Viết dưới ánh đèn dầu", ông viết: "Tôi thích một vẻ đẹp chân thật và kín đáo. Cái lộng lẫy, huy hoàng, chói lọi h́nh như làm tôi sợ!".Có khi tôi cứ nghĩ, thời của ông, các họa sĩ sáng tác hồn nhiên trong sự b́nh lặng và sức sáng tác được câu thúc cả bằng t́nh yêu lẫn sự túng bấn. Các ông sáng tác nhiều và đẹp nhưng không hề bị các phương tiện media gây sức ép. Cứ h́nh dung, nếu thời này Bùi Xuân Phái mới xuất hiện, với độ tuổi 30 hay 40 th́ chưa chắc nền mỹ thuật nước nhà đă có một Bùi Xuân Phái tài danh như thế.Tôi không nghĩ rằng người nước ngoài đă có sự thẩm định nghệ thuật đối với các danh họa cao hơn người trong nước. Người nước ngoài, nhưng mà là người nước nào mới là vấn đề đáng quan tâm. Theo tôi, khu vực Châu Âu và Bắc Âu là những đối tượng tuyệt vời khi xem tranh và cảm nhận hội họa, rất bon goût. C̣n người nước ngoài, nghiên cứu và viết các bài về mỹ thuật Việt Nam, nói chung chỉ đưa ra một cái nh́n về khuôn mặt mỹ thuật người Việt với góc nh́n nghiêng. Họ cũng có vẻ khoái "nổ" chữ là chính. Thoáng nghe có vẻ hay đấy, nhưng cũng không thấy phát hiện được điều ǵ mới và cũng không phải là luôn đúng.


Một thực tế, các tác phẩm hội hoạ sau khi cụ mất đi xuất hiện nhiều hơn khi cụ c̣n sống. Vấn đề ăn cắp thương hiệu đó, ngoài động cơ kiếm t́m lợi nhuận, đặt ra một vấn đề, đó là nhân cách và tài năng của các hoạ sỹ Việt Nam. Rất nhiều hoạ sỹ Việt Nam có tài, nhưng tài năng của họ chỉ được thừa nhận ở ngoài nước. Đó là một sự thiệt tḥi rất lớn cho cá nhân họ và cho chính đất nước, bởi như thế, hội hoạ Việt Nam so với mặt bằng chung của hội hoạ thế giới, sẽ măi bị mờ nhạt. Và công chúng VN sẽ rất ít cơ hội để tiếp cận với hội hoạ?


Đó là câu hài hước của một người nước ngoài, khi nói về t́nh trạng chung của các danh họa sau khi chết: "Khi c̣n sống, ông vẽ đă nhiều, nhưng sau khi ông chết, ông c̣n vẽ nhiều hơn, và cả những người bạn thân của ông cũng xuất hiện nhiều hơn".
Lấy thí dụ như tranh của Vincent VanGogh, sau khi ông chết đến nay, người ta chép lại tranh của họa sĩ này mỗi ngày trên khắp thế giới, như thế, rơ ràng sau khi Van Gogh chết, tranh của ông được "vẽ nhiều hơn". Nhưng những bức tranh chép đó chẳng hề làm phương hại ǵ tới tranh thật của Van Gogh, nó vẫn giữ nguyên giá trị, không những thế, c̣n giá trị hơn.
C̣n nói về tranh chép của họa sĩ Bùi Xuân Phái, hành tŕnh tiêu thụ cho những bức tranh giả, tranh chép này bây giờ có xu hướng t́m đến các gallery hay các sàn bán đấu giá ở nước ngoài, nơi khả dĩ có thể lường gạt được những người không am tường, nơi không có sự kiểm chứng của người mộ điệu trong nước.
Nếu tranh của danh họa Việt Nam mà bày bán ở gallery nào đó cho khách văng lai, th́ người ta sẽ nghĩ ngay đó là tranh chép mà không cần quan tâm nhiều. Bởi v́ mấy vị chủ gallery đó sẽ rất khó có thể thuyết phục được ḷng tin của khách bỏ ra cả chục ngàn USD để mua (trong khi ḿnh đang vật vă đi thuê cửa hàng để kinh doanh th́ vốn liếng đâu mà bỏ ra vài chục ngàn đô để đem về cửa hàng một hai tấm tranh của danh họa ?).
Giờ đây, tranh của các danh họa Việt Nam thường nằm trong tay các đại gia sưu tập chuyên nghiệp và cũng chỉ có các đại gia sưu tập chuyên nghiệp nước ngoài mới có khả năng nói chuyện giao dịch mua bán được với họ. Tôi chưa thấy ai đang lưu giữ tranh nguyên gốc của Bùi Xuân Phái mà lại tỏ ra lo lắng v́ tệ nạn tranh giả cả, bởi v́ tranh của Bùi Xuân Phái mộc mạc, chân t́nh, b́nh dị như thế thôi nhưng nó kỳ diệu ở chỗ người ta không làm giả được. Minh chứng là càng ngày tranh của ông càng lên giá, nếu làm giả được, và người ta không phân biệt được đâu là thật, đâu là giả, th́ chắc chắn các tác phẩm của ông đă bị lạm phát rồi.


http://vietimes.vietnamnet.vn/vn/nhietkevanhoa/5826/index.viet


Tiếng Anh :

Sotheby’s Phenomenon on Vietnamese public mass media

To get prepared for auction on October 6th in Hong Kong, official website of renowned Sotheby’s auction firm (name of website) posted five pictures of Bui Xuan Phai, with scheduled price fluctuated from 120.000 – 200.000 KHD.
(Image captured their interfaces on website)
After having received foregoing information, Artist Bui Thanh Phuong, son of late artist Bui Xuan Phai made an urgent response to Sotheby’s auction firm in purpose of warning that: four out of five pictures that they would bring out for sale were forgery. In vain, such efforts of the artist fell in complete silence. Sotheby’s merely gave its view after series of Vietnamese news and mass media got started to raise its voice on this reality. On October 5th 2008, Sotheby’s withdrew whole of five pictures down, afterwards auction took place without any presence of artist Bui Xuan Phai‘s pictures. However, on October 9th 2008, according to information on Sotheby’s website shown that they already sold 3 out of 5 above pictures: two pictures on Cheo by colorful powder and another picture namely Red cat, two left pictures still outstanding. (Link of website)
Not yet did the phenomenon stop still, on October 20th 2008, in letter of replying reporter of Vietnamese Press Agency in Hong Kong, spokesman of Sotheby’s refused completely artist Bui Thanh Phuong’s accusation. They said that statements of Bui Thanh Phuong were “unequal and lack of technical analysis”. This auctioneer ensures that all of Bui Xuan Phai’s pictures sold in the year hereto were truthful.
Contrary to therein before confirmation, a very fact that Sotheby’s did not answer warning letters of artist Bui Xuan Phuong impolitely, withdrew all pictures seemed to want to erase intentionally proof and did not show any cooperation and goodwill.
As a water dropping overflows a cup, the foregoing phenomenon called back unhealed injury of Vietnamese Art: evil on forger replicated pictures, especially in case of renowned auction firm as Sotheby’s with professional, artful and experienced assessors but still to be short – changed regettably, to pass through into auction room many “fault”, replicated pictures in conforming to artist Bui Xuan Phai’s pictures.
Practice makes the best view, with reputation and famous name of Bui Xuan Phai, his fan needs to take care of wide – opening, easy circulation for his works on market. An unimaginable thought that you step into a certain small gallery and find out Phai’s picture by chance is not possible to exist. Even taking participation in big – size auction, be able to buy fully valuable pictures inexpensively, is also very suspicious. Collectors are impossible to bring their assets for sale; and at this time only being-existence for “input” but not being – existence for “output” of picture anymore. Therefore, a cautious and meticulous testing of seller is not redundant.
Around this issue, some big Vietnamese newspapers raised their voice to warn of such phenomenon with hope of a brighter future for Vietnamese Art.

Youth Newspaper:
Son of Bui Xuan Phai have desire of taking proceedings against Sotheby’s
The renowned Sotheby’s auction firm around the world has just made a decision of putting five works of artist Bui Xuan Phai on auction shelves on October 6th in Hong Kong, with price about 120.000 – 200.000 HKD (approximately from 252-420 Million Vietnam Dong). However, Bui Thanh Phuong artist, son of late Bui Xuan Phai, declared that he would bring the case to French court if Sotheby’s still carried out auction.
In Bui Xuan Phuong’s opinion, for whatever reasons, mentioned as below: four out of five pictures, which scheduled for auction were forgery. Two professional collectors of Phai’s pictures are: Tran Hau Tuan and Gerard Chapuis also confirmed they were drawn under model of stylistic imitation but in awkward way.
The starting of the case against an overseas renowned auction firm is very costly, but Bui Thanh Phuong affirmed he would like to follow the case to the end. This is not only for reputation of late artist Bui Xuan Phai but also for safe of great deals of Vietnamese artists’ pictures which can be replicated and put up to auction on international market, lose customer’s belief.

Young Age Newspaper:
Finding out proof for Bui Xuan Phai’s Fault Picture
Some pictures thought to be original works of Bui Xuan Phai put up to auction by Sotheby’s in Hong Kong (the leading auction firm in the world, with history of establishment from the middle of 18th century) in the beginning of October seemed to be merely replica of the being – displayed originals in Vietnamese Artistic Museum.

The replicas sold by Sotheby’s found out in Artistic Museum by Young Age Newspaper’s reporter comprise of: scene of Nguyen Binh street, (Sotheby’s offered by the name as Village), before performance hours (Sotheby’s offered by the name as Cheo actors). Both of them are in a significant collection of Vietnamese Art purchased from the seller namely Philip Ng. On the general web on artistic auctions Artvalue.com, in the last year there were 13 pictures of Bui Xuan Phai put at auction by Sotheby’s Bui Xuan Phuong artist said that only two of this total were truthful hereinafter: Da Nang street (auction name as: street scene) and Red cat. In 1997, the false picture namely Da River of Bui Xuan Phai was offered by auctioneer Christie’s and afterwards a Vietnamese artist detected. Christie’s was obligatory to pay back money and said sorry to the purchaser. Great deals of Vietnamese artist and several foreign collectors told that the first and the most serious Vietnamese victim on international false pictures was Bui Xuan Phai’s picture.
U.LY

Woman Online:
Not yet sue … already win?

Artist Bui Thanh Phuong said that: “False pictures are not only to go down prestige of artist, but also to go down remarkably picture price of such artists on picture market”. If Phai’s pictures had protected and had strateg on copyright as foreign countries, their price would have surely been different… false pictures damages to benefits of real picture collectors. Once upon a time, abundant foreign collectors raised their voice to strongly oppose false pictures cornering real picture market. I transferred my intention of bring to the court against Sotheby’s beforehand, a French collector possessed many Phai’s pictures also expressed his wish for bringing to the court against Sotheby’s, because false picture auctioneers make the real pictures price of late artist Phai went down mournfully.
At present, in Vietnam many collectors made wrong purchase of Phai’s false pictures. Although realizing this ashamed truth nobody is brave enough to destroy picture and then try to sell another collector instead. Because of this is a sensitive issue, indoor collectors ignored gently when I mentioned to take proceedings against Sotheby’s. Meanwhile many foreign collectors supported me enthusiastically. Raising my voice on this case will rouse regional picture purchasers. Once they realize to be bought false pictures they will pay them back and request payment. In case of getting trouble, they will take the same proceedings against to the auctioneer, pursuant to confirmation of family on the picture hereto. It is a convenient proof for me to bring the court against Sotheby’s for violating copyright.

VTV1 channel:

On October 7th 08, VTV1 interviewed and recorded blog 360 of Mr. Phuong, suggested many issues and pointed out numerous disadvantages such as: international market put up to auction for cultural heritage of Vietnam, as a result of the fact that such foreigners and overseas Vietnamese completely control. Upon from this resource (Vietnamese artistic works and antiques), beneficiaries collect millions of USD annually, whereas Vietnamese authors (their masterpieces brought to selling – shelves with the lofty price) are paid no benefit at all, even are unconscious of its selling - presence). Simply they sold them beforehand to foreigners but with a by far lower price.
In Vietnam, although there are some organizations, companies stand out to implement auctions but not yet gain any impressive effects, one partly reason for Vietnamese have not been capable to buy and pay high price for artistic works; on the other hand, domestic auctions only often reserve for some kind of commodity for example: car, apartment, land…. Meanwhile as for foreigners (are willing to pay high price to buy big valuable works) is hard to carry along these assets out of Vietnamese territory, due to biding regulations on customs. For these reasons why Vietnam makes artistic auction room for foreigners, and the same reason leading to Vietnamese artistic works stay in foreign auction room silently.

People’s Police
“I still continue to start proceedings to protect pictures of my father Bui Xuan Phai”
Exchanging to reporter of People’s Police Newspaper, artist Bui Thanh Phuong confirmed, he still keeps entirely his intention of starting proceedings against renowned Sotheby’s auction firm for putting at auction of false pictures which thought to be his father, famous artist Bui Xuan Phai. Artist Bui Thanh Phuong stated that, he is obligatory to carry out such intention and simultaneously to reveal private nature of “North Hanoi scholar”.

Re: You have already laid a petition, have not you?
Artist Bui Thanh Phuong: Not yet, because I am waiting for lawyer to discuss mutually.
Re: Are you sure that you will follow this case until the end?
Artist: Representative of Sotheby’s recently asserted that I am unequal and lack of technical analysis. I feel they are relatively ridiculous and humorous. As a result, all the more I have to let them see that they need to have a more cautious view on intellectual property of Vietnam. If they displayed false pictures they would be considered to breach intellectual property right. Therefore, I will purchase this case until the end. That also means private nature of “a North Hanoi scholar“.
Re: in your opinion, where is resource of false pictures from?
Artist: in all intents and purposes, many people pay attention to this issue. In order to confirm without an obvious illustration, I feel sorry. However in general, false picture resource I have ever caught a look in Vietnam and possibly confirmed that it is a part in Ha Thuc Can’s collection. Ha Thuc Can is an overseas Vietnamese, from past 1985-1986, he was an overseas Vietnamese collector, made journey to Vietnam to buy pictures. From past 1987, I had consecutive look and discovered that international people auctioned Phai’s pictures. There were pictures that in case contemporary artists gazed at would have to mock how unpolished the pictures drew, this really make me hurtful.
Re: on contrary to your opinion, even domestic opinions have shown that in collection of several famous collectors specialized at Bui Xuan Phai’s pictures also mixed with false pictures.
Artist: on this issue, mentioned to Tran Hau Tuan collector or anyone we need to have clues. Even a book, which Tran Hau Tuan and I jointly wrote and published, meets such and such rumor. Moreover, for instant, saying that Tuan uses false pictures we also need point out which false picture? If any, I am not also able to compromise him. However, saying without proof is denial of effort, endeavor of author. False pictures in Vietnam actually are existent, but people are risk of loosing too much value, they should not carry out any proceedings.

H.Sen – T.Huyen

Youth Newspaper:
Artist Bui Thanh Phuong: brings a proceedings instead of his father
After a broken out phenomenon, several foreign auction firms who sold false pictures of the famous artist Bui Xuan Phai, artist Bui Thanh Phuong had a conversation with Youth newspaper on his intentions, planning and determination on journey for finding justice of his father’s pictures…
After uproarious event on you will bring a proceedings against organization sold late artist Phai, decrease your father’s prestige, many colleagues in drawing field have shown their anxiety and contribute you to come back. Why are you still insist on continuing to bringing to the court against this firm?
I am fairly surprised before the argument to refuse of somebody, especially from some artists.
Annually on certain time, Sotheby’s and Christie’s auction firms will take consecutive replacement for organizing auctions of major artistic works in two positions stipulated as: Hong Kong and Singapore, this is an advantageous occasion for regional artists and collectors to establish new achievements on price ladder for each specific artist. South = East Asian countries evenly assign famous artists or reputable representatives who compete in turn for breaking annual selling -price record in region. Present situation is that Vietnamese price ladder has been climbed down for past years, main reasons for losing customers’ belief and refusing to control and take responsibility of the organizations.
My accusation against Sotheby’s selling false pictures is not only a broken out suddenly and temporary reflection but in practice I kept track of selling false pictures of Bui Xuan Phai of this organization for past years. Upon their forgery, cheating and robbery of Bui Xuan Phai reputation, they earned illegally profit of more than several million USD. Scale of original pictures of the renowned artist Bui Xuan Phai in this auction was only 2/10. That means if selling out ten pictures, good luck of having real pictures is two. Moreover, two originals are often tiny and seemed to be used for bait, so that selling – price of real pictures always are much lower than forgery. For now, I draw up a dossier and collect information, documents on transactions of Sotheby’s relevant to Bui Xuan Phai’s pictures from 1987.
Fee for following the case until the end will spend a relatively big amount of money in your pocket.
In spite of a fairly imaginative person, a thought of bringing to the court against any individual or organizations has never existed inside my mind. Action of bring to the court, for me, is a bad luck, it forces me deal with and get involved in, actually I feel no enthusiasm and excitement. My action should have stopped down when Sotheby’s received my warning letter in which I defined surely Bui Xuan Phai’s pictures prepared to sell at auction were forgery. In a while, as common sense, they need to response and re-adjudge their assignment.
On contrary, they neglected at all and set their own rights to use freely the name and reputation of artist Bui Xuan Phai in order to offer false, bad qualified artistic works. They cheated their customers in purpose of earn profit for its firms…
Tran Van Lam

Vnexpress.net:
Denial’s Sotheby’s to accusation of Bui Xuan Phai’s son.
To keep continual silence before warning letters of artist Bui Thanh Phuong, but answered newspaper, representative of Sotheby’s Hong Kong auction firm affirmed that they did not sell false pictures of late artist Bui Xuan Phai.
In content of responsive letter to reporter of Vietnamese Press Agency in Hong Kong, spokesman of Sotheby’s opposed completely accusation of artist Bui Thanh Phuong – son of grand Bui Xuan Phai. They reckoned that definition of Bui Thanh Phuong is “unequal and lack of technical analysis”. This auctioneer ensured that total number of Bui Xuan Phai which they sold out in this year hereto were truthful. Beforehand, through researching from private information resource, artist Bui Thanh Phuong knew: two auctions organized on April 8th and October 6th, Sotheby’s Hong Kong had offered 13 pictures of Bui Xuan Phai, in which there were merely Red Cat considered as the original. Artist Tran Khanh Chuong – Chairman of Vietnamese Art Association – also provided information on picture namely before performance hours of Bui Xuan Phai which sold in the October 8th auction was possibly false, because the real one is being kept in Vietnamese Art Museum.
Bui Thanh Phuong also said: “their denial is comprehensive action. Any accused person also raises their voice at first time and vindicates himself as if he is a victim. In case of they are right, why did not they answer my warning letters. I am not possible to keep silent anymore. If I do not show my attitude continuously, they will sell other forgery catalogue again.

Ha Linh

Vietimes:

Vietnam has not known how to price for its artists!
At the beginning of last October, five pictures of renowned artist Bui Xuan Phai, which offered by Sotheby’s – the leading auction firm in the world, was detected as forgery by artist Bui Thanh Phuong, son of Bui Xuan Phai. Before refection from Bui Thanh Phuong, Sotheby’s expressed the only reflection of withdrawing down some false pictures without replying to him. The remarkable thing, a false picture out of foregoing number was sold with price of over 20.000 USD, a small number not at all comparing with price of Vietnamese contemporary artists’ pictures at present. Not yet mentioning to the copying pictures, the replicating pictures of renowned artists – an mournful practice happening not only to Bui Xuan Phai’s pictures, much more important, name and reputation of artists who contribute into bringing fame to Vietnamese art, seemed not to be placed in the right position, and another problem, according to artist Bui Thanh Phuong, we have not yet known how to price for Vietnamese artists in general! Vietimes had an exchange to artist Bui Thanh Phuong on this issue.

As for renowned artist as Bui Xuan Phai, his contribution is not only meaningful with one individual but also bring fame to whole foundation of national art and position of such nation on international market. Society need set a respectable regime and preservation for such persons as well as their masterpieces, because they are actually worthless assets of society. However, our society has done nothing. All individual and family efforts in preservation and generalizing documents about him are really precious and rare. Is it a difficult period?

In my opinion, almost in limited number of artists, collectors and companies at the same time of grand Phai can understand, appertain, assess accurately on Bui Xuan Phai’s art. This generation, nowadays, becomes much less than they used to be, at my age of 50, also can be ranked in the last line, mean that the youngest person can understand, appertain Phai’s pictures. This is indeed precarious to me. Nowadays, I find numerous persons watch his pictures through … newspaper, in another words, watch Phai’s pictures through … ear! They seat in a corner of desk, read several newspapers and think that they understand deeply art of Bui Xuan Phai, include: Street, Cheo… and they even watch Phai’s picture through legend additionally. So that, in eyes of temporary people, Bui Xuan Phai is very different with our generation’s eyes and emotion.
Being the same picture on Hanoi antique streets but our generation have diversified and over flew feeling because it gives back memories of a lost time. Each street picture described from originality of Hanoi antique streets when they were still kept in full and still silence.
Current young generation watch Phai’s pictures as listen a fairy tale on Hanoi in the old days, their feeling is vague and obsolete, as disappearance of a city in a whirlwind. Surely, they are fond of Phai’s pictures but their feeling is much different with our generation. I am mentioning to domestic objectives which closed to people and scenes revealed in each his work; they still have limited view on Phai’s art, much less foreigners. As you know, in order to understand an artist, researching only one or two works, even the best one, cannot afford to persuade. A work only really has sense and we can evaluate exactly when it is a part of series of works, on total thickness of his career. From foregoing thought, Tran Hau Tuan and me collected data, and generalized composed titles of Bui Xuan Phai during past years, published up to 10 books on Bui Xuan Phai, but seeing that we have not yet told in full.
We have sense of the strange and excitement when writing on Bui Xuan Phai: the later books published, the better and more interesting than past books they are, and eventually we see that it is difficult to deploy entirely sinking part of career iceberg of Bui Xuan Phai, although for many years, Tran Hau Tuan has helped readers make journeys around the world, collect information and purchase Bui Xuan Phai’s pictures back to Vietnam.

Vietnamese art in particular and society in general, seems not yet to have a necessary respect and not yet to have exact evaluation on his talent as well as contribution, because seemingly assessment on foreigner’s art and their behavior to Vietnamese artists are always higher than our people. Is it due to the unbalance in artistic assessment?

As for Vietnamese art in particular, Bui Xuan Phai is a bright mirror on artistic labour. Whole of his colleagues love him and especially humbleness, he regularly encourages passion and artistic newness of colleagues. Great deals of artists come back from overseas, beforehand watched his originals of internationally renowned artists, have the same evaluation: if comparing between his works and world’s maitre, we can see Bui Xuan Phai filling with stature of a world’s renowned artist. As for society in general, life also reserved for him a worthy respect. All around the South and outside North, Bui Xuan Phai was reputable as a result of a named street after his name: Phai Dieu Street. Unfortunately since he was alive, he was impossible to imagine, and if known, can fear him fiercely. In his diary namely: “Write under the oil light”: “I fall in love with a sincere and secret beauty. The splendid, marvelous and radiant can fear me” he said. Sometimes I think, in his times, artists composed spontaneously in silence and their career often comes to an end with both love and poverty. They composed a lot of beautiful works but non-mass – media give pressure. Imaging that Bui Xuan Phai appeared this times at the age of 30 or 40, it is unsure for our artistic foundation to have such talented Bui Xuan Phai. I do not think that foreigners have a higher capacity of evaluating art than domestic persons. Such foreigners come from which countries is more important thing. In my opinion, European and European North are relatively wonderful when watching pictures and feeling on art and drawing. As for foreigners often research and write on Vietnamese art, only give some views on Vietnamese artistic faces with their own accession. They seem to be fond of showing their knowledge. Sound quite good but there is none newness and regular accuracy.

A practice, after his death more and more artistic works appears rather than time of his life. Robbing trademark, besides motivation of researching for profit, another issue is personality and talent of Vietnamese artists. There are great deals of Vietnamese artists who are talented enough but their talent only recognized in foreign countries. That is a big loss for them and for their nations; as a result, Vietnamese art will become dim on common floor. And Vietnamese citizens will have less opportunity to access to art?

This is a humorous sentence of a foreigner when making a statement on common existing situation of renowned artists after their death: “When still alive, he drew so much, but after he was dead, he drew much more, and even his close friends also appeared with a thicker density”.
Taking an example of Vincent Van Gogh, after he was dead since then, they copied his pictures every day all over the world; therefore, clearly following his death, his pictures have been drawn much more”. But such replica did not damage to Van Gogh’s real pictures, they still master the original value, even more valuable.
For Bui Xuan Phai’s pictures, consumption journey of replica, copies tends to stay in overseas galleries or auctions, where they are capable of cheating inexperienced and unspecific collectors and not suffered testing of domestic fans.
If pictures of Vietnamese renowned artists put up to some certain galleries served for several unhesitant visitors, people immediately think that such pictures are replica without paying more attention to other elements. For reasons, owners of such gallery are hard to persuade customers in case of paying thousands of USD for purchasing any picture (meanwhile owner of such gallery try painfully to rent a business shop, where is their capital resource to carry back one or two pictures of a certain artist to this gallery?).
Nowadays, pictures of Vietnamese artists are often in possession of professional collectors and only foreign professional collectors have enough qualification of carrying out transactions to the authors. I have never seen anybody keeping original pictures of Bui Xuan Phai without showing their anxiety of replica, because of his features such as nature, heartiness, and simpleness but they are really marvelous for affording to replicate accurately. His pictures price is more and more going up as a forceful proof, in case of replica, people are impossible to differentiate between truth and forgery, surely his masterpieces was already inflated
 



 

 
Tiếng Pháp :

Le scandale de Sotheby's vu par les médias vietnamiens.
Pour préparer la vente aux enchères du 6.10 à Hong Kong, 5 tableaux de Bui Xuan Phai ont été publiés sur la page web officielle de la maison de renom Sotheby's pour un prix estimé oscillant entre 120.000 et 200.000 HKD.
Au courant de ces informations, le peintre Bui Thanh Phuong, fils de Bui Xuan Phai a immédiatement contacté Sotheby's dans l'espoir de donner l'alerte, que 4 des 5 tableaux mis en vente sont des faux. Néanmoins, l'effort de l'artiste tombe dans un silence le plus total. Sotheby's ne réagit qu'après que les journaux et médias vietnamiens abordent le sujet. Le 5.10.08, Sotheby's retire les 5 tableaux de sa page web, ainsi, la vente aux enchères se déroule sans les tableaux du célèbre peintre. Cependant, le 9.10.08, à l'annonce des résultats sur internet de Sotheby's, on constate que 3 des 5 tableaux ont été vendus:2 faux "chèo" gouache sur papier et un tableau "Chat rouge"; les 2 faux "Phô" sont restés invendus.
L'histoire ne s'arrête pas là puisque le 20.10.08, dans une réponse faite à l'Agence d'Information vietnamienne à Hong Kong, le porte-parole de Sotheby's réfute dans sa totalité la condamnation de l'artiste Bui Thanh Phuong en indiquant que les remarques de Monsieur Phuong manquent d'impartialité et d'explications techniques. Cette maison de vente assure que la totalité des tableaux de Bui Xuan Phai vendus durant l'année écoulée sont des oeuvres authentiques.
Tout en affirmant cela, mais dans la réalité, Sotheby's, manquant de courtoisie, ne daigne pas répondre aux lettres d'avertissement envoyées par l'artiste Bui Thanh Phuong, retire les tableaux sur la page web comme pour effacer les preuves volontairement et ne montre aucune bonne intention pour coopération.
Comme une goutte débordant le vase, l'incident réveille une cicatrice béante des Beaux-Arts vietnamiens:la calamité des faux tableaux, des tableaux plagiés, surtout lorsqu'une maison de vente aux enchères de renom telle que Sotheby's, avec une équipe d'experts compétents dans le domaine de l'Art, pleins d'expériences, se fait tromper, laissant filtrer à travers les mailles de nombreux faux tableaux de Bui Xuân Phai atterrissant sur les cimaises.
La réalité rappelle que les amateurs doivent rester vigilants devant la circulation en grand nombre de tableaux d'un peintre aussi célèbre que Bui Xuân Phai sur le marché. Penser qu'en entrant dans une galerie quelconque pour y découvrir une toile de Phai est chose impensable. Même participer à des ventes aux enchères organisées par des maisons ayant pignon sur rue et acheter un tableau de valeur à un prix "abordable" est chose suspicieuse. Les collectionneurs ne se décident pas de vendre sur un coup de tête et actuellement leur tendance est plus dans l'achat que dans la vente, c'est pour cela que l'enquête méticuleuse sur l'identité du vendeur n'est pas synonyme de perte de temps.
Autour de ce sujet, certains grands quotidiens vietnamiens lancent un avertissement avec le souhait d'un avenir plus radieux pour l'Art vietnamien.

Thanh Niên:
Le fils de Bui Xuân Phai compte intenter un procès contre Sotheby's.
La maison de vente aux enchères de renommée internationale Sotheby's vient de décider de mettre sur les cimaises 5 oeuvres de Bui Xuân Phai le 06.10 à Hong Kong pour un prix entre 120.000 et 200.000 HKD(environ 252-420 millions de piastres vietnamiens). Néanmoins, le peintre Bui Thanh Phuong, fils de Bui Xuân Phai, déclare porter l'affaire devant les tribunaux français si Sotheby's poursuit la vente aux enchères. La cause est que, selon Bui Thanh Phuong, 4 des 5 tableaux à vendre sont des faux . Les deux collectionneurs spécialistes des tableaux de Phai, Trân Hâu Tuân et Gérard Chapuis, sont unanimes pour dire que les tableaux sont plagiés, "selon le style" de façon très maladroite.
Amener une maison de vente aux enchères de renommée internationale devant les tribunaux à l'étranger n'est pas chose aisée sans parler de l'aspect financier lors d'un recours à un avocat, mais Bui Thanh Phuong confirme son intention d'aller jusqu'au bout. Ceci n'est pas seulement dans le but de préserver la réputation de Bui Xuân Phai, peintre décédé, mais aussi par le fait que beaucoup de tableaux de peintres vietnamiens célèbres ont été plagiés et vendus sur le marché international créant une crise de confiance chez les clients.
Tuôi Tre:
Preuves trouvées à propos des faux tableaux de Bui Xuân Phai.
Certains tableaux désignés comme étant de Bui Xuân Phai et vendus aux enchères en tant que tel par Sotheby's(Maison de vente mondiale de premier ordre ayant eu sa création au milieu du XVIIIè siècle) à Hong Kong en début du mois d'Octobre, ne sont que des copies à partir des originaux actuellement exposés au musée des Beaux-Arts du Viet Nam.
...
Les copies vendues par Sotheby's et que le journaliste investigateur a pu retrouver au musée des Beaux-Arts sont "Village de Nguyên Binh"(Sotheby's met en vente sous le nom de "Village") et "Avant la représentation"(Sotheby's met en vente sous le nom de "Chèo actors").Ces deux copies appartiennent à la collection de Philip Ng.
Sur la page web totalisant les ventes aux enchères de tableaux de Artvalue.com, durant l'année écoulée, Sotheby's a vendu 13 tableaux de Bui Xuân Phai et selon le peintre Bui Thanh Phuong, seuls deux d'entre eux sont des vrais tableaux("Rue de Dà Nang" dénommé lors de la vente "Street scene" et "Le chat rouge").
Vers 1997, Christie's a vendu une copie du tableau "Sông Dà" du peintre Bui Xuân Phai;la découverte du pot aux roses a été faite par un peintre vietnamien. Christie's est obligé de présenter des excuses et de rembourser l'acheteur. De nombreux peintres vietnamiens ainsi que certains collectionneurs pensent que les oeuvres du célèbre peintre Bui Xuân Phai sont au premier rang des tableaux les plus copiés au Viet Nam puis vendus sur le marché international.


Phu Nu Online:
La victoire avant même...la plainte?
...
Le peintre Bui Thanh Phuong déclare:"Les faux tableaux dévalorisent la réputation du peintre et en même temps font perdre la valeur vénale des tableaux de ce dit peintre sur le marché de l'Art. Si les tableaux de Bui Xuân Phai ont été protégés juridiquement par les droits d'auteur comme à l'étranger, leur prix seront déjà différent...Les faux tableaux sont dommageables pour les collectionneurs possédant de vrais tableaux. Depuis longtemps, plusieurs collectionneurs étrangers protestaient contre la calamité des faux détruisant le marché. Avant que moi-même désire porter plainte contre Sotheby's, un collectionneur français, propriétaire de nombreux tableaux de Phai a également émis le souhait d'en faire autant car si les maisons de vente aux enchères continuent de vendre faux et copies, les vrais tableaux de Phai, en sa possession, perdent leur valeur lamentablement.
Actuellement au Viet Nam, certains collectionneurs se sont trompés en se portant acquéreurs de faux tableaux de Phai. S'apercevant de cette réalité inavouable, ils n'ont pas le "courage" de les détruire...mais essaient de les refourguer aux autres. Ce problème étant délicat, les collectionneurs vietnamiens prennent leur distance lorsque je désire porter plainte contre Sotheby's alors que les collectionneurs étrangers m'encouragent dans ce sens. Intenter une action en justice suppose le réveil des acheteurs de la région, car, se sachant flouer, ils vont réclamer leur dû. Et s'ils rencontrent des difficultés, eux-mêmes vont porter plainte contre la maison de vente aux enchères en s'appuyant sur la confirmation de la famille de l'artiste à propos de leurs tableaux. Ceci étant, je peux porter plainte contre Sotheby's pour infraction à la propriété artistique".
...

Kênh VTV1:
Le 7/10/08, VTV1 est venu interviewer et retranscrire les pages du Blog 360 de Phuong, exhumant ainsi d'autres problèmes tels que la totale liberté pour les étrangers et les vietnamiens d'outre-mer d'agir sur le marché international de vente aux enchères du patrimoine culturel du Viet Nam. Grâce à ce filon(oeuvres d'art, antiquités du Viet Nam), ils enregistrent des bénéfices de plusieurs dizaines de millions de dollards chaque année alors que les auteurs vietnamiens(leurs oeuvres sont proposées à des prix de folie sans qu'ils ne puissent bénéficier de quoi que ce soit voire sans qu'ils ne soient au courant des ventes) ont simplement vendu leurs oeuvres auparavant aux étrangers à des prix plus que bas.
Au Viet Nam, malgré le fait qu'il existe quelques organismes, entreprises organisant des ventes aux enchères, mais les résultats ne sont pas remarquables d'une part parce que le budget des vietnamiens n'est pas important pour les oeuvres d'art, d'autre part, les ventes aux enchères dans notre pays ne se destinent qu'à certains secteurs principalement, tels que automobiles, appartements, terrains...Les étrangers sont prêts à acheter à des prix importants les oeuvres de valeur mais ont du mal à faire sortir ces trésors hors des frontières vietnamiennes suite aux arrêtés contraignantes d'Import-Export. C'est la raison pour laquelle le Viet Nam passe entièrement le terrain de jeu des ventes aux enchères aux étrangers et c'est la raison qui amène les oeuvres d'art vietnamiens sur les cimaises étrangères dans l'indifférence...


Công An Nhân Dân:
"Je continue de porter l'affaire devant la justice pour protéger les tableaux de mon père, Bui Xuân Phai."
Au cours de l'interview avec le journal CAND, le peintre Bui Thanh Phuong, confirme son intention de porter plainte contre la maison de vente aux enchères de renom Sotheby's qui a vendu les fausses toiles de son père, le célèbre peintre Bui Xuân Phai. Le peintre Bui Thanh Phuong dit être dans l'obligation de poursuivre cet objectif pour démontrer son comportement de "Lettré de Hà Nôi ayant du caractère".
...
Le journaliste: "Avez-vous officiellement déposer une plainte?".
Le peintre Bui Thanh Phuong: "Non pas encore car j'attends l'entrevue avec l'avocat".

Le journaliste: "Êtes-vous sûr de vouloir aller jusqu'au bout de la plainte?".
Le peintre Bui Thanh Phuong: "Récemment, le porte-parole de Sotheby's pense que je manque d'impartialité et d'explications techniques. Je trouve ce point ubuesque et cela me fait esclaffer de rire. C'est pour cela que je dois leur montrer l'importance de la propriété intellectuelle au Viet Nam. S'ils ont exposé de fausses toiles, ils ont enfreint la propriété artistique. Je dois aller jusqu'au bout. C'est cela aussi l'attitude d'un "Lettré de Hà Nôi ayant du caractère".

Le journaliste: "D'après vous, où se trouve l'origine de ces faux tableaux?".

Le peintre Bui Thanh Phuong:"Beaucoup de personnes s'intéressent à ce sujet. Mais je suis fautif si je parle sans amener des preuves concrètes. Cependant, de manière générale, je peux dire que j'ai déjà vu ce type de faux tableaux au Viet Nam et je peux affirmer qu'ils appartenaient à la collection de Monsieur Hà Thuc Cân. Hà Thuc Cân est un vietnamien d'outre-mer, depuis les années 1985-1986, il est déjà un collectionneur se ravitaillant au Viet Nam. Depuis l'année 1987, je suis les ventes aux enchères des toiles de Phai sur le marché international. L'artiste devrait s'éclaffer de rire s'il voyait ces fausses toiles peintes de façon trop malhabile, ceci me touche profondément.
Le journaliste: "Mais il paraîtrait que même au Viet Nam, dans la collection de certains grands spécialistes des tableaux de Phai, cohabitent les faux ?".
Le peintre Bui Thanh Phuong: "Concernant ce sujet, en parlant du collectionneur Trân Hâu Tuân, ou de n'importe quel autre collectionneur, il faut avoir des preuves. Même pour le livre que nous avons co-écrit, il existe des racontars et si par exemple on veut dire que Tuân utilise les fausses toiles, il faut me les montrer. Si c'est la vérité, je serai intransigeant. Mais parler sans preuve, c'est renier l'effort de cette personne. Les faux tableaux sont bien réels au Viet Nam mais pour celui qui a beaucoup à perdre, il ne prendrait pas ce risque là.
...

Tuôi Tre:
Le peintre Bui Thanh Phuong porte plainte en lieu et place de son père.
Après le tumulte provoqué par la vente des faux tableaux du célèbre peintre Bui Xuân Phai par les maisons de ventes aux enchères étrangères, Bui Thanh Phuong a l'occasion de converser à bâtons rompus avec le journaliste de Tuôi Tre concernant ses projets et décisions à la recherche de la justice pour les toiles de son père.
* Après le grand bruit suite à l'annonce d'une plainte déposée contre l'organisme ayant vendu les faux tableaux de Phai, lui faisant perdre son honneur, certaines personnes du milieu artistique paraissent gênées et vous conseillent de vous retirer. Pourquoi toujours persister à porter l'affaire devant les tribunaux à la recherche de la justice?
-Je suis un peu étonné de la manière dont les gens réfléchissent et me conseillent de me retirer, surtout lorsque cela provient du milieu artistique. Plusieurs fois l'an, les maisons Sotheby's et Christie's se partagent l'organisation des ventes aux enchères des oeuvres d'art principalement à Hong Kong et à Singapore. C'est l'occasion ou jamais pour les peintres et collectionneurs de la région d'établir l'échelle des prix pour chaque artiste. Les pays d'Asie du Sud-Est ont leurs artistes connus qui partagent les records de prix de la zone. Depuis plusieurs années, la cote des tableaux vietnamiens chute devant l'attitude irresponsable des organisateurs faisant perdre insidieusement la confiance des acheteurs car ils ne peuvent contrôler la véracité des tableaux.
Mon accusation, à l'égard de Sotheby's qui a vendu des faux tableaux, n'est pas une réponse épidermique, bruyante; en réalité, j'ai suivi les activités de vente de fausses toiles de Bui Xuân Phai par cet organisme depuis plusieurs années. A partir des tromperies, usurpations de noms de peintres vietnamiens de renom, ils ont engrangé des bénéfices atteignant quelques millions de dollards. Le pourcentage des toiles d'origine du célèbre peintre Bui Xuân Phai est de 20% c'est à dire deux tableaux pour dix vendus. Et les deux vrais sont généralement tout petit, utilisés comme appât et c'est pour cela que le prix atteint est toujours inférieur aux faux. Actuellement, je suis en train de constituer dossiers et documents glanés sur internet concernant la vente de faux tableaux de Bui Xuân Phai depuis 1987 par Sotheby's.
* Les frais de Justice devraient-ils rogner de façon assez conséquente vos économies?
Même si je suis quelqu'un d'assez imaginatif, je n'ai jamais pensé qu'un jour devoir porter plainte contre quelque personne ou organisme que ce soit. Le fait d'aller devant les tribunaux est obligation, je ne tire aucun plaisir ou excitation. L'histoire aurait pu s'arrêter là, lorsque Sotheby's a reçu mes lettres d'avertissement certifiant la non conformité des tableaux mis en vente, répond par retour de courrier et rectifie son tir. Mais ils ne portent pas cas et s'arrogent le droit d'utiliser le nom du célèbre peintre pour aguicher le chaland avec des copies, minables sur le plan artistique. Ils ont trompé les clients au bénéfice de leur entreprise...

VNexpress.net:
Sotheby's réfute les accusations du fils de Bui Xuân Phai.
Gardant le silence devant les lettres d'avertissements du peintre Bui Thanh Phuong mais répondant au monde journalistique, le porte-parole de la maison de vente aux enchères Sotheby's-Hong Kong affirme ne pas vendre de faux tableaux du peintre Bui Xuân Phai.
Dans la lettre de réponse aux sollicitations de l'Agence Viêt Nam Presse(VNTTX) de Hong Kong, le porte-parole de Sotheby's récuse dans sa totalité les accusations du peintre Bui Thanh Phuong, fils de de Phai tout en affirmant que les jugements de celui-ci "manquent d'impartialité et d'explications scientifiques".Cette maison de vente aux enchères assure que la totalité des toiles vendues dans l'année écoulée de Bui Xuân Phai sont de vrais tableaux.Auparavant, après des recherches privées, le peintre Bui Thanh Phuong a remarqué que seul le tableau "Chat Rouge" est vrai parmi les 13 tableaux de Bui Xuân Phai vendus par Sotheby's dans les séances du 8/4 et 6/10/2008.Le peintre Trân Khanh Chuong-Président de l'association des Beaux-Arts du Viêt Nam- donne aussi des informations sur la toile du Bui Xuân Phai vendue dans la séance du 8/4, possiblement une fausse toile, puisque le vrai tableau est actuellement en possession du Musée des Beaux-Arts du Viêt Nam.
Bui Thanh Phuong fait savoir que l'attitude de Sotheby's le place dans une position indélicate, "l'obligeant à porter plainte".La réfutation est une réaction compréhensible de leur part."N'importe quel accusé commence par se dire innocent et victime.Si Sotheby's est dans le vrai, pourquoi garder le silence devant mes lettres.Je ne peux garder le silence"."Sans réaction de ma part, l'année d'après, Sotheby's continuera de vendre d'autres toiles plagiées" dit-il.

Vietimes:
Le Viêt Nam ne connaît pas encore la manière de faire "le prix" pour ses peintres!
Début Octobre du mois écoulé, Sotheby's-la célèbre maison de vente internationale- a mis en vente 5 tableaux du célèbre peintre Bui Xuân Phai;4 des 5 tableaux ont été désignés comme des faux par le peintre Bui Thanh Phuong, fils de Bui Xuân Phai.La seule réaction de Sotheby's est d'effacer les faux tableaux sur sa page web, sans réponse aucune à Bui Thanh Phuong.La chose importante à retenir, un faux parmi ces toiles a été vendu pour 20.000 usd, un chiffre non négligeable en comparaison au prix des oeuvres de peintres modernes vietnamiens actuellement.Sans parler de copies, ni de tableaux plagiés des peintres célèbres-une réalité qui ne concerne pas que les tableaux de Bui Xuân Phai-la question posée concerne tous ces artistes qui ont rendu honneur à l'Art vietnamien mais sans que leur position ne soit digne de leur talent et une autre réalité soulevée par le peintre Bui Thanh Phuong, le Viêt Nam ne connait pas encore la manière de faire "le prix" pour les peintres vietnamiens en général!
Vietimes a eu un entretien avec le peintre Bui Thanh Phuong concernant ce sujet.

*Pour un peintre aussi célèbre que Bui Xûan Phai, la contribution à l'édifice ne se résume pas à une pierre individuelle mais plutôt globale à l'échelle d'un pays et sur le plan international.La société se doit de protéger avec respect ces personnages puisqu' ils représentent réellement un patrimoine inestimable.Mais nous n'avons pas pu encore réaliser cela.La totalité de votre effort personnel et familial pour collecter et systématiser les documents concernant Bui Xuân Phai est appréciable et n'est pas chose aisée.Ce processus est-il difficile?
Seules les peintres, les collectionneurs et les amis contemporains de Bui Xuân Phai peuvent comprendre,"digérer" et apporter un jugement précis sur l'Art de Bui Xuân Phai.Ce genre de personnes se perd de plus en plus à notre époque.Les personnes de notre génération(50 ans) peuvent étre considérés comme étant les dernières, c'est à dire "les plus jeunes" à comprendre en profondeur les toiles de Phai.C'est pour moi un sujet d'inquiétude. Actuellement, je m'aperçois que beaucoup de gens apprécient les tableaux de Phai... à travers les journaux, ou pour parler différemment, apprécient avec... l'ouïe!Ils se mettent à table, lisent quelques journaux et pensent comprendre l'art de Bui Xuân Phai englobant "Les Ruelles", "Le Chèo"...et même ils apprécient les toiles de Phai à travers les légendes.C'est pour cela que Bui Xuân Phai est différent dans le regard de nos contemporains que dans celui de notre génération; nos appréciations sont toutes autres.
Pour notre génération, cette même toile de Phai sur les anciens quartiers de Hà Nôi réveille en nous des souvenirs émouvants d'une période à jamais perdue.Les tableaux ont été peints par l'artiste à partir d'un modèle original et silencieux.
Concernant la génération d'aujourd'hui, ils regardent "Les Ruelles" de Phai comme s'ils écoutent un conte ancien,à l'égard d'un Hà Nôi lointain, chimérique et poussiéreux, disparu dans un ouragan de nouvelles constructions. Evidemment, ils aiment aussi les toiles de Phai mais leur compréhension est différente de celle de notre génération.Et je suis en train de parler de nos compatriotes, déjà très proches de l'environnement que le célèbre peintre a laissé dans chacune de ses oeuvres mais très restreints dans leur vision à l'égard de l'art de Phai; que dire des étrangers. Vous êtes sans savoir que, pour comprendre un artiste, si nous n'avons vu que une ou deux de ses toiles, même si ce sont des chefs- d'oeuvre, elles n'ont pas force de persuasion. Cela n'a de sens que quand nous avons pu nous imprégner d'un chapelet d'oeuvres englobant toute une carrière de création pour pouvoir bien porter le jugement.A partir de ces constatations, Trân Hâu Tuân et moi-même ont collecté, systématisé, depuis plusieurs années, les sujets de création de Bui Xuân Phai, et publié jusqu'à 10 livres sur Bui Xuân Phai, sans pouvoir tout dire dans la totalité.
Nous nous sommes aperçus de quelque chose de curieuse et agréable lors de l'écriture des livres sur Phai c'est que, chaque nouveau livre est meilleur, plus intéressant que le précédent et nous nous rendons à l'évidence qu'il est difficile d'exploiter la face immergée de l'iceberg représentant la carrière de Bui Xuân Phai malgré le fait que, depuis plusieurs années, Trân Hâu Tuân a sollicité ses relations pour glaner de part le monde les documents et racheter les oeuvres de Bui Xuân Phai pour le retour vers le Viet Nam.
L'Art vietnamien en particulier et la société en général,semblent ne pas encore avoir du respect nécessaire et un jugement équitable eu égard au talent et à la contribution immense de ces êtres et, il semble que l'expertise et le regard des étrangers sur les peintres célèbres du Viet Nam soient un tantinet supérieurs aux vietnamiens du pays.Existe-il donc un écart de niveau de jugements sur l'Art?
Concernant les Beaux-Arts vietnamiens en particulier, Bui Xuân Phai est un exemple de sérieux travail artistique.Tous les artistes l'apprécient pour son caractère sincère et son esprit d'indépendance dans la création et surtout sa modestie, il est toujours prêt à encourager la passion et le "Nouveau" dans l'Art pour ses confrères. Certains peintres en revenant de l'étranger et après avoir vu les oeuvres originales des peintres célèbres internationaux, ont tous le même avis:"C'est en comparant ses oeuvres avec celles des maîtres étrangres qu'on s'aperçoit que Bui Xuân Phai est de niveau international". Et concernant la société en général, la vie lui a réservé un grand respect digne de son talent.Du Nord au Sud, Bui Xuân Phai est célèbre et tout le monde connaît "Les Ruelles de Phai".C'est ce que, même de son vivant, il n'a jamais pensé, et s'il avait su, cela lui aurait fait "peur" comme dans le journal intime "Réflexions écrites à la lumière d'une lampe de Pétrole", il écrit:"J'aime une beauté sincère et discrète. Le clinquant, le majestueux, le brillant m'effraient san aucun doute!".
Des fois je pense, à son époque, les artistes créent naturellement dans le calme et la force de création est la résultante de l'amour et la pauvreté.Ils produisent beaucoup et atteindre le sublime sans pression des médias. Imaginer que Bui Xuân Phai n'apparaît qu'à notre époque, à l'âge de 30 ou 40 ans, ce n'est pas sûr que l'Art vietnamien possède un Bui Xuân Phai aussi talentueux. Je ne pense pas que les étrangers ont un regard plus aiguisé que nos compatriotes.Les étrangers mais de quels étrangers, parle-t-on. Selon moi, les européens et européens du Nord sont des sujets magnifiques pour comprendre et se mettre en symbiose avec l'Art, de très bon goût.Quant aux étrangers, chercheurs et auteurs des articles sur l'Art vietnamien, en général, ils donnent un aperçu en biais du panorama de l'Art vietnamien. Ils donnent l'impression d'aimer la fioriture linguistique surtout.En écoutant rapidement, cela a l'air agréable à l'ouïe, mais on s'aperçoit qu'il n'y a pas de nouvelles découvertes ni leurs assertions ne sont pas toujours vraies.

Une réalité s'impose, les oeuvres de Bui Xuân Phai sont plus nombreuses à sa mort que lors de son vivant.Le vol d'un label, au delà de la recherche de profit soulève un problème, celui de la personnalité et du talent des peintres vietnamiens.Beaucoup de peintres ont du talent mais ce talent est seulement reconnu en dehors des frontières du Viet Nam.C'est une grande injustice pour eux-mêmes et pour le pays, c'est pour cela que l'Art vietnamien, en comparaison avec l'Art mondial, a toujours eu peu de saveur et le public vietnamien aura-t-il peu d'occasion de venir au contact de l'Art?
Ceci est une plaisanterie d'un visiteur étranger qui fait un constat général concernant les artistes-peintres après leur mort:"De son vivant, il dessine déjà beaucoup, mais après sa mort, il dessine davantage et de même, ses amis apparaissent plus nombreux".
Prenant l'exemple des tableaux de Vincent Van Gogh, depuis sa mort, les copies sont de plus en plus nombreuses dans le monde, ainsi, réellement ses tableaux sont peints en de plus "grosse quantité". Mais ces copies n'ont aucune atteinte quant à la valeur des vrais tableaux de Van Gogh qui gardent la même valeur ou même, se bonifient.
Concernant les copies et tableaux plagiés de Bui Xuan Phai, leur cheminement actuel est la direction vers les galeries ou les cimaises des ventes aux enchères internationales, les endroits susceptibles de tromper les non amateurs, les endroits où il n'y a pas d'amateurs vietnamiens pour témoigner.
Si certaines galeries proposent des toiles de maîtres aux touristes, on pense d'emblée à des copies, sans grand intérêt. Car ces patrons de galeries auront du mal à convaincre les clients qu'ils avaient mis quelques dizaine de milliers de dollards pour les acquérir(Où trouvent-ils quelques dizaine de milliers de dollards pour acheter une ou deux toiles alors qu'ils viennent de louer difficilement l'emplacement pour leur galerie?).
Maintenant, les toiles de maîtres vietnamiens sont entre les mains de grands collectionneurs professionnels et seuls les grands collectionneurs professionnels étrangers sont capables de se mettre en relation commerciale avec eux. Je n'ai pas encore vu quelqu'un qui possède une toile d'origine de Bui Xuân Phai anxieux à cause de la calamité des toiles plagiées, car les toiles de Bui Xuân Phai sont tellement simplissimes, sincères, modestes mais elles sont magiques dans le fait que personne ne peut les plagier. La preuve, ses toiles prennent de plus en plus de valeur et si on ne peut plus séparer l'ivraie du bon grain, ses toiles auraient déjà subi une grande décote.

Traducteur:Docteur CHAPUIS Gérard

 



 

Entire site and all images contained herein © 2008 Bui Thanh Phuong. All rights reserved.