Art Gallery 31 Cua Dong_Hanoi                          

Có Một "Thế Giới Phái"

  

Bùi Xuân Phái

(1.9.1920/24.6.1988)

Bui Xuan Phai – Cheo Collection
“To keep the soul pure and youthful, that is the best way to get close to art” writes Phai in the opening pages of the book.
This volume is dedicated to Phai’s Cheo paintings. Cheo is a popular opera form in the villages of the Red River Delta in North Vietnam.
 

Bui Xuan Phai - Reflections on Arts
The work of Bui Xuan Phai is considered a Vietnamese soul. This new book commemorates the 15th anniversary of the famous artist's death in 1988.
 

Bui Xuan Phai - The life and works
Recognized as the definitive work on Phai and his impressive lifelong body of work, it is published to mark the 10th anniversary of the master painter's death.

Bui Xuan Phai, In the Collection
This is the first book published about Vietnam’s icon painter Bui Xuan Phai.

Bui Xuan Phai – Under the Light of an Oil Lamp
A beautiful small package that includes not only a fascinating collection of paintings, but also, writings by Phai, some handwritten, along with many photographs of the artist, his family and friends spanning three decade.
 

 

 

 

 
Gần 20 năm sau ngày mất của danh họa Bùi Xuân Phái (1920 – 1988), đă có một triển lăm tranh ở chính căn pḥng mà trước đây vừa là nhà vừa là xưởng vẽ của ông. Căn nhà này đă từng được bán đi, nhưng với ḷng yêu nghề, yêu nghệ thuật và trân trọng tác phẩm của cha, họa sĩ Bùi Thanh Phương – cậu con trai duy nhất theo nghiệp cầm cọ của Bùi Xuân Phái đă quyết tâm chuộc lại căn nhà, rồi tạo dựng một nhà lưu niệm mang tên “Thế giới Phái”.

XOA DỊU TÂM TƯ

Dáng người nhỏ và mái tóc xoăn, dài, đầy chất lăng tử, họa sĩ Bùi Thanh Phương đưa chúng tôi đi xem mấy trăm bức tranh gốc của Bùi Xuân Phái được treo ngay ngắn, trang trọng trong các pḥng của 4 tầng nhà. Ánh đèn d́u dịu và sự yên tĩnh của pḥng tranh tách biệt hẳn với sự ồn ă, xủng xoẻng của phố Thuốc Bắc (nay chỉ toàn kinh doanh các mặt hàng kim loại) khiến ai vào đây cũng ngập trong một cảm giác trân trọng, nâng niu những bức tranh thật 100% của người nghệ sĩ tài hoa. Giờ đây, những bức tranh này thực sự trở thành “của gia bảo” và chính người cất công ǵn giữ chúng lại không dám đếm cụ thể xem c̣n bao nhiêu bức. Bởi v́ con số cứ vơi dần làm anh thấy xót xa. Trong những năm tháng khốn khó của gia đ́nh, anh đă nén ḷng bán đi một vài bức để rồi tay cầm tiền mà ḷng th́ mất mát… Rồi khi kinh tế đă ổn hơn nhiều, Bùi Thanh Phương tự nhủ sẽ không bao giờ bán một bức nào của cha nữa. Quyết tâm đó của anh đă được thực hiện, anh miệt mài sáng tạo nghệ thuật và cố vượt khỏi cái bóng của cha, vượt khỏi sự đàm tiếu của dư luận rằng: “anh vẽ lại tranh của cha để bán”. Anh bắt đầu ghi danh của ḿnh ờ làng nghệ thuật ở thể loại sơn dầu, có gallery cá nhân và bán được rất nhiều tranh. Toàn bộ số kinh phí đầu tư để chuộc lại nhà làm nhà lưu niệm “Thế giới Phái” đều dùng từ tiền bán tranh của Phương và vay mượn bạn bè chứ không phải dùng bằng tiền bán tranh của Bùi Xuân Phái.

Sở dĩ, Phương làm nhà lưu niệm này bởi luôn chạnh ḷng khi nghĩ tới trước đây cha anh đă không có nổi một xưởng vẽ. Khi đó, “xưởng” cũng chính là nhà ở và Phương mới chỉ là cậu bé con, hay chạy nhảy và nhiều lần ngă vào màu, vào bức tranh đang vẽ dở của bố và làm loang lổ hết cả. Thế nhưng, lần nào cũng vậy, cụ Phái luôn đỡ con dậy với thái độ ân cần, độ lượng chứ không hể mắng mỏ…

KHÔNG CHỈ LÀ “PHỐ PHÁI”

Bùi Xuân Phái vẫn được biết đến như một họa sĩ phát hiện ra vẻ đẹp của phố cổ. Các con phố cổ quen thuộc của Hà Nội như: Hàng Buồm, Hàng Bè, Hàng Bạc, Nguyễn Hữu Huân… đă đi vào tranh ông thật b́nh dị mà cảm động. Cảm hứng vẽ phố đến với ông hàng ngày nên hầu như không ngày nào ông không vẽ về phố. Thế nên, không chỉ người Việt Nam mà cả thế giới đều biết đến ông với cách gọi: “Vua phố cổ”.

Tuy nhiên, khi tạo dựng “Thế giới Phái”, Bùi Thanh Phương đă muốn đây là một không gian không hẹp như “phố Phái”. Bởi hơn ai hết, người con trai của họa sĩ nắm rơ cha đă vẽ những mảng đề tài nào. Phái đa dạng lắm, nào là Phố, nào là Chèo, nào là phong cảnh, chân dung và khỏa thân… và ở mảng nào ông cũng khẳng định biệt tài của ḿnh. Bên cạnh đó, “Thế giới Phái” c̣n là nơi lưu giữ những hiện vật đă gắn bó với cuộc đời ông như: giá vẽ, ống châm đóm, chiếc đèn dầu, bộ ghế ông hay ngồi, những quan niệm của ông lúc sinh thời và những cuốn sách viết về ông, những tấm ảnh, những ḍng lưu bút của bạn bè thân hữu… để khách đến đây sẽ thấy cả cuộc đời lao động nghệ thuật của Bùi Xuân Phái. Không những thế, Phương c̣n t́nh nguyện tư vấn cho các nhà sưu tập, người mua tranh biết đâu là tranh thật của Bùi Xuân Phái bởi với sự am hiểu, tinh tường, chỉ sau vài giấy là không một tranh giả nào qua được mắt anh, ngay cả khi bức tranh đó không có chữ kư của tác giả.

“Thế giới Phái” ra đời là niềm vui với biết bao người. Người thầm cảm ơn, người đến thưởng ngoạn, chia sẻ với Bùi Thanh Phương khiến anh cảm kích. Nhưng bộc bạch cảm xúc của ḿnh khi làm được “công tŕnh” này, anh đáp thủng thẳng mà chân t́nh: “Thực sự, tôi chẳng vui hơn và cũng chẳng buồn đi. Chỉ tiếc là cụ không ở lại mà thụ hưởng…”.

Phương vẫn nói anh làm “Thế giới Phái” có thể chỉ có ư nghĩa cho phạm vi gia đ́nh và những ai thực sự yêu mến tranh Bùi Xuân Phái, nhưng sự thực th́ nó c̣n có ư nghĩa lớn lao với cả Thủ đô Hà Nội, nhất là khi mảnh đất này với t́nh yêu và ḷng biết ơn đă ghi tên ông vào 1.000 năm linh thiêng của ḿnh – Phố Phái.

HIỀN CHI - BÁO HÀ NỘI MỚI - số 1058 ra ngày 10 - 10 - 2007