Bùi Thanh Phương: Tự hào là hậu duệ danh họa họ Bùi 

(Toquoc) - Nghiệp vẽ đến với Bùi Thanh Phương có thể là t́nh cờ nhưng cũng là duyên phận. Là con trai của danh họa nổi tiếng Bùi Xuân Phái nhưng cha anh lại chưa dạy anh “vẽ một ngày nào theo cách dạy truyền thống”.Tất cả đều là do anh tự học, tự mày ṃ trong cái “trường đại học lớn” - căn pḥng chỉ vẻn vẹn vài mét vuông nơi “xưởng vẽ” của cha anh. Nhưng chính nơi đó đă chắp cánh nghiệp vẽ của Bùi Thanh Phương và cho anh nhiều điều mà không đơn thuần chỉ là một t́nh yêu. Anh đă chia sẻ với PV Tổ Quốc về nghiệp vẽ, kư ức về người cha - danh họa Bùi Xuân Phái và cả về dự định mà anh đang ấp ủ.

- Nghe nói anh đang cùng hai người bạn tích lũy tiền để thành lập giải thưởng mang tên cha anh, họa sĩ Bùi Xuân Phái?

Khi tôi ngỏ ư muốn thành lập giải thưởng Bùi Xuân Phái, tôi đă nhận được sự tán thưởng của các bạn tôi là các nhà sưu tập lớn, đó là Trần Hậu Tuấn và Bùi Quốc Chí. Ban đầu, chúng tôi dự kiến số tiền gửi ngân hàng sẽ vào khoảng 30 ngàn đô la Mỹ, như vậy lăi xuất hằng năm sẽ được hơn một ngàn. Số tiền lăi ấy sẽ vĩnh viễn giành cho “giải thưởng Bùi Xuân Phái”. Nhưng hiện tại, chúng tôi c̣n đang thảo luận thêm, bởi ư kiến của Trần Hậu Tuấn muốn giải thưởng có sức nặng hơn, nghĩa là, số tiền gửi vào nhà băng sẽ phải nhiều hơn thế. Chúng tôi dự tính, giải thưởng này sẽ chính thức được trao lần đầu tiên vào ngày sinh của cụ Bùi Xuân Phái (1.9.1920 -1.9.2008). Hằng năm vào ngày 1 tháng 9 sẽ là ngày trao giải thưởng này.

- Anh có thể cho biết rơ hơn về đối tượng và cơ cấu của giải thưởng Bùi Xuân Phái?

Cơ cấu của giải sẽ do những thành viên trong nhóm thành lập giải thưởng soạn thảo và đối tượng được trao giải sẽ là người có tác phẩm xuất sắc nhất trong năm thuộc lănh vực Văn học và Nghệ thuật. Nhưng tôi nghĩ, trong tương lai, Giải thưởng Bùi Xuân Phái sẽ được trao cho một tổ chức văn hóa có uy tín điều hành.

- Anh đă từng nói đại ư anh là “khắc tinh” của những kẻ làm giả tranh của cụ Phái, v́ anh là con cụ?

Lúc sinh thời, cụ Bùi Xuân Phái có lần đă nói vui “Không biết sau này người ta có vẽ giả tranh của ḿnh không? Ḿnh cũng muốn xem qua một vài bức xem họ vẽ như thế nào”. Tiếc là Bùi Xuân Phái đă chưa kịp được xem những bức tranh giả mà người ta vẽ rồi dán cái mác Phái vào. C̣n tôi th́ phải xem khá nhiều với một cảm giác vừa thất vọng vừa buồn phiền v́ giới làm tranh giả Phái vẽ quá kém. Họ không hiểu tinh thần, tâm tư của người họa sĩ th́ làm sao bức tranh nó có hồn? Mặt khác, họa sĩ nào cũng có những kỹ thuật, thủ pháp của riêng ḿnh, điều này người ta cũng không thể bắt chước hay truyền trao được.

- Anh là người con duy nhất trong gia đ́nh theo nghiệp cha, có khi nào anh cảm thấy mệt mỏi khi phải đứng trước cái bóng quá lớn ấy?

Ở Việt Nam, tôi thấy hầu hết các ông con của các họa sĩ đă thành danh đều khó ngóc đầu lên được bởi đều phải chịu sự so sánh của nhân thế. Nhưng nếu ông bố là họa sĩ nhàng nhàng th́ ông con có cơ vượt lên thoải mái hơn. Tôi chưa bao giờ cảm thấy mệt mỏi khi đứng trước cái bóng quá lớn là cha ḿnh, mà tôi luôn tự hào và cố gắng với tâm niệm xứng đáng là hậu duệ của họa sĩ họ Bùi. Tôi sống và làm việc với một niềm tin và t́nh yêu riêng của tôi. Có câu của Bùi Xuân Phái rằng “Tôi là tôi với tất cả những cái kém và cái hay”. Câu nói ấy đă an ủi tôi nhiều.

- Nhưng anh cũng đă phải từ bỏ đề tài mà anh rất yêu thích là “Phố”. Anh lo ngại ḿnh không vượt qua được cái bóng của cha hay không thể khẳng định, ngoài phố Phái, c̣n có một phố Phương?

Đề tài phố, nhất là phố Hà Nội là đề tài tôi yêu thích nhất, và cũng là dễ vẽ, dễ đẹp hơn các đề tài khác. Muốn vẽ phố cổ Hà Nội cho đẹp th́ chẳng có cách nào khác là phải nh́n bằng cái lăng kính của Bùi Xuân Phái, góc độ của Bùi Xuân Phái mà nếu như vậy th́ cái áo ḿnh mặc lại là cái áo ḿnh đi mượn rồi, v́ thế từ nhiều năm nay tôi đă hoàn toàn rơi vào khủng hoảng và không vẽ phố cổ Hà Nội nữa. Mặt khác, Hà Nội cũng không c̣n cảnh phố cổ nữa để cho mà vẽ. Các họa sĩ bây giờ vẽ phố cổ Hà Nội chỉ có thể dựa theo ảnh tư liệu hoặc vẽ phịa nên không có xúc cảm ǵ nhiều. Ngày xưa ông Phái vẽ, ông có bao giờ muốn cố gắng để khẳng định phố Phái đâu. V́ thế tôi tự thấy buồn cười nếu tôi vật vă làm việc để muốn khẳng định… phố Phương.

- Liệu theo đuổi đề tài khác, anh có dám chắc ḿnh thành công?

Họa sĩ thường chẳng ai dại ǵ mà tuyên bố ḿnh sẽ chỉ vẽ đề tài này khác trong toàn bộ cuộc đời ḿnh. Cảm hứng sáng tác nó đến với ḿnh bất chợt như t́nh yêu, nó đến mà có hẹn trước hay biết trước bao giờ đâu. Tôi nhớ có lần Bùi Xuân Phái đă nói hóm hỉnh “ Với nghệ thuật, ḿnh phải đi theo nó chứ không phải là nó đi theo ḿnh”.

- Vậy cụ Phái dạy anh vẽ, hay anh tự học?

Bùi Xuân Phái chưa bao giờ dạy tôi vẽ một ngày nào theo như cách dạy học truyền thống. Ở tuổi 12, tự tôi ṃ mẫm đi xin học vẽ ở Cung thiếu nhi. Cách tôi học được nhiều ở Bùi Xuân Phái là hằng ngày tôi ngồi bên cạnh bảng mầu của ông để xem ông vẽ và nghe ông nói chuyện về hội họa, nghe các quan niệm về nghệ thuật của các họa sĩ mỗi khi họ đến thăm ông. Căn pḥng của Bùi Xuân Phái ngày ấy đối với tôi là một trường đại học lớn.

- Vậy anh quan niệm thế nào về một người nghệ sĩ chân chính?

Ở thời các ông Nguyễn Sáng, Bùi Xuân Phái, khi nhận định về một họa sĩ nào đấy, các ông thường chỉ dùng cụm từ "họa sĩ này hay". Nếu được nhận định như vậy bởi các maitre th́ người họa sĩ đó đă thành công lắm rồi. Các ông thường khen ngợi là HAY chứ không phải là giỏi (giỏi thường chỉ là khéo tay). Tiêu chí về một họa sĩ chân chính nghe có vẻ bao la và dễ khiến người ta ba hoa tán phét. Tôi nỗ lực, gắng sức mỗi ngày chỉ mong sao trong sự nghiệp của ḿnh để lại được một hoặc hai bức tranh HAY cho đời, thế cũng là đủ cho một cuộc đời, phải không bạn?

- Xin cảm ơn anh!

Ngọc Linh
 

Nguồn : http://www.laodong.com.vn/NewsGrabber/News.aspx?newsid=455792